Thông tư 87/2026/TT-BTC: 5 điểm mới về thuế thu nhập cá nhân từ 01/7/2026

Thông tư 87/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC và bổ sung nhiều quy định mới về thuế thu nhập cá nhân. Bài viết dưới đây phần mềm kế toán EasyBooks sẽ tổng hợp những điểm mới quan trọng và các nội dung người nộp thuế, doanh nghiệp cần lưu ý.

1. Tổng quan về Thông tư 87/2026/TT-BTC

Thông tư 87/2026/TT-BTC gồm 6 điều tập trung hướng dẫn những nội dung quan trọng về thuế thu nhập cá nhân mà người nộp thuế, doanh nghiệp và kế toán cần đặc biệt lưu ý, gồm:

• Mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc, trong đó điều chỉnh ngưỡng thu nhập để được tính giảm trừ gia cảnh.
• Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo từng nhóm đối tượng như con, vợ/chồng, cha mẹ và các cá nhân khác đủ điều kiện.
• Cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh, bao gồm căn cứ tính thuế và thời điểm xác định thu nhập tính thuế.

Đây đều là những nội dung thường phát sinh vướng mắc trong quá trình kê khai và quyết toán thuế. Việc hướng dẫn cụ thể tại Thông tư 87/2026/TT-BTC sẽ giúp người nộp thuế và doanh nghiệp dễ dàng áp dụng đúng quy định, đồng thời hạn chế sai sót khi thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tải ngay: Toàn văn Thông tư 87/2026/TT-BTC

2. 5 điểm mới nổi bật của Thông tư 87/2026/TT-BTC

2.1. Nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc lên 3 triệu đồng/tháng

Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, để được tính là người phụ thuộc và áp dụng giảm trừ gia cảnh, thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc không được vượt quá 3.000.000 đồng. Quy định này được thực hiện theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

So với quy định trước đây:

Việc nâng ngưỡng từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng giúp quy định phù hợp hơn với mức sống hiện nay, đồng thời tạo điều kiện để nhiều người nộp thuế được hưởng giảm trừ gia cảnh.

Lưu ý: Người nộp thuế phải tự xác định và kê khai trung thực tình trạng thu nhập của người phụ thuộc. Trường hợp kê khai không đúng quy định, cơ quan thuế sẽ xử lý theo quy định của pháp luật.

2.2. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc được hướng dẫn chi tiết hơn

Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC hệ thống hóa toàn bộ hồ sơ xác định người phụ thuộc theo từng nhóm đối tượng, thay vì quy định rải rác như trước đây.

Hồ sơ đối với từng nhóm người phụ thuộc là con:

• Con đẻ: bản chụp Giấy khai sinh và bản chụp Căn cước (nếu đã được cấp).
• Con nuôi: bản chụp Giấy khai sinh, bản chụp Căn cước (nếu có) và bản chụp Quyết định công nhận việc nuôi con nuôi của cơ quan có thẩm quyền.
• Con riêng của vợ hoặc chồng: bản chụp Giấy khai sinh, bản chụp Căn cước (nếu có) và bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh mối quan hệ.
• Con từ đủ 18 tuổi trở lên là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật: bổ sung thêm Giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự hoặc Giấy xác nhận khuyết tật.
• Con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc học phổ thông (kể cả thời gian chờ điểm thi từ tháng 6-9 sau lớp 12): bổ sung thẻ sinh viên hoặc giấy xác nhận của nhà trường.

Hồ sơ đối với vợ hoặc chồng là người phụ thuộc:

Theo khoản 2 Điều 4, hồ sơ gồm: bản chụp thẻ Căn cước và bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn (hoặc giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cấp chứng minh quan hệ vợ chồng).

Hồ sơ đối với cha mẹ, ông bà và người thân khác không nơi nương tựa:

Khoản 3 Điều 4 quy định chi tiết theo từng trường hợp:

• Cha đẻ, mẹ đẻ: bản chụp Căn cước của cha, mẹ và bản chụp Giấy khai sinh của người nộp thuế (hoặc văn bản xác nhận quan hệ cha mẹ – con).
• Cha nuôi, mẹ nuôi: bản chụp Căn cước và Quyết định/Giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi.
• Cha vợ, mẹ vợ hoặc cha chồng, mẹ chồng: bản chụp Căn cước của cha, mẹ; Giấy khai sinh của vợ/chồng người nộp thuế và Giấy chứng nhận kết hôn.
• Cha dượng, mẹ kế: bản chụp Căn cước; Giấy khai sinh của người nộp thuế; Giấy chứng nhận kết hôn chứng minh quan hệ vợ chồng giữa cha dượng/mẹ kế với mẹ đẻ/cha đẻ của người nộp thuế.

Đối với cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng — như anh, chị, em ruột; ông bà nội, ông bà ngoại; cô, dì, cậu, chú, bác ruột; cháu ruột — hồ sơ được quy định tại khoản 4 Điều 4, gồm giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống/nuôi dưỡng phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Hồ sơ đối với người khuyết tật hoặc suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên:

Ngoài hồ sơ chứng minh quan hệ nhân thân tương ứng, người nộp thuế cần bổ sung thêm bản chụp Giấy xác nhận khuyết tật hoặc giấy tờ xác nhận mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo quy định của pháp luật về người khuyết tật. Đây là căn cứ để cơ quan thuế xác định người phụ thuộc vẫn đủ điều kiện giảm trừ dù đã trên 18 tuổi hoặc không thuộc diện đang đi học.

2.3. Giảm giấy tờ nhờ ưu tiên khai thác dữ liệu số

Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư 87/2026/TT-BTC, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế.

Cơ quan thuế ưu tiên khai thác dữ liệu điện tử

Theo khoản 7 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, cơ quan thuế sẽ chủ động tra cứu thông tin người phụ thuộc từ các hệ thống dữ liệu đã được kết nối và chia sẻ, bao gồm:

• Cổng Dịch vụ công quốc gia.
• Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ, cấp tỉnh.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo quy định của pháp luật.

Khi nào người nộp thuế phải nộp hồ sơ giấy?

Người nộp thuế chỉ phải bổ sung hồ sơ, giấy tờ chứng minh khi cơ quan thuế không thể khai thác được dữ liệu điện tử từ các hệ thống nêu trên. Quy định này giúp giảm đáng kể giấy tờ phải chuẩn bị, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và hạn chế việc cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Lưu ý: Mặc dù được đơn giản hóa về hồ sơ, người nộp thuế vẫn phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký, thay đổi người phụ thuộc và kê khai thu nhập của người phụ thuộc theo khoản 6 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC.

2.4. Bổ sung hướng dẫn về thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh

Đây là nội dung hoàn toàn mới so với Thông tư 111/2013/TT-BTC – văn bản cũ chưa có hướng dẫn riêng cho chứng khoán phái sinh mà chỉ đề cập chuyển nhượng chứng khoán nói chung.

Theo Điều 5 Thông tư 87/2026/TT-BTC (hướng dẫn khoản 5 Điều 54 Nghị định 253/2026/NĐ-CP), số thuế TNCN phải nộp được xác định theo từng lần chuyển nhượng:

Thuế TNCN = Giá chuyển nhượng × 0,1%

Đối với hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng từng lần được xác định theo công thức:

Giá chuyển nhượng HĐTL từng lần = (Giá thanh toán tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế × Hệ số nhân hợp đồng × Số lượng hợp đồng × Tỷ lệ ký quỹ ban đầu) : 2

Trong đó, tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam công bố theo từng thời kỳ.

Ví dụ minh họa: Nhà đầu tư A chuyển nhượng 10 hợp đồng tương lai chỉ số VN30, giá thanh toán tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế là 1.300 điểm, hệ số nhân hợp đồng là 100.000 đồng, tỷ lệ ký quỹ ban đầu là 17%. Khi đó:

• Giá chuyển nhượng HĐTL = (1.300 × 100.000 × 10 × 17%) : 2 = 110.500.000 đồng
• Thuế TNCN phải nộp = 110.500.000 × 0,1% = 110.500 đồng

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế là thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán, hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn. Quy định này giúp nhà đầu tư và công ty chứng khoán chủ động dự tính nghĩa vụ thuế, đồng thời tạo cơ sở thống nhất khi khấu trừ và nộp thuế trên nền tảng dữ liệu giao dịch điện tử.

2.5. Hiệu lực thi hành và văn bản thay thế

Theo Điều 6 Thông tư 87/2026/TT-BTC:

• Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
• Riêng các nội dung liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 — dù ngày hiệu lực văn bản là 01/7/2026 nhưng phạm vi áp dụng cho các khoản thu nhập này bao trùm cả năm tính thuế 2026, không chỉ tính từ thời điểm hiệu lực. Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn nếu chỉ đọc lướt ngày ban hành.
• Thông tư 87/2026/TT-BTC thay thế toàn bộ Thông tư 111/2013/TT-BTC — văn bản đã tồn tại và được áp dụng hơn một thập kỷ trong lĩnh vực thuế thu nhập cá nhân.

Xem thêm: Tổng hợp điểm mới về chính sách thuế có hiệu lực từ 01/7/2026

3. So sánh Thông tư 87/2026/TT-BTC và Thông tư 111/2013/TT-BTC

Nhìn chung, Thông tư 87/2026/TT-BTC không chỉ đơn thuần “làm mới” văn bản cũ mà còn tái cấu trúc toàn bộ cách tiếp cận: từ quản lý dựa trên giấy tờ sang quản lý dựa trên dữ liệu số, đồng thời lấp đầy khoảng trống pháp lý đối với các sản phẩm tài chính hiện đại như chứng khoán phái sinh.

4. Doanh nghiệp và người lao động cần chuẩn bị gì?

Đối với doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập:

• Rà soát lại danh sách người phụ thuộc đang đăng ký giảm trừ gia cảnh của người lao động, đối chiếu với ngưỡng thu nhập mới 3 triệu đồng/tháng.
• Cập nhật quy trình thu thập, lưu trữ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo đúng từng nhóm đối tượng tại Điều 4. Lưu ý: theo khoản 8 Điều 4, tổ chức chi trả thu nhập có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ này để phục vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán khi được yêu cầu.
• Cập nhật phần mềm kế toán, phần mềm tính lương để áp dụng đúng công thức tính thuế TNCN mới, đặc biệt với các trường hợp có phát sinh giao dịch chứng khoán phái sinh.
• Tổ chức tập huấn nội bộ cho bộ phận nhân sự, kế toán về các thay đổi liên quan đến hồ sơ và ngưỡng thu nhập người phụ thuộc.

Đối với người lao động, người nộp thuế:

• Chủ động rà soát lại các trường hợp người phụ thuộc đang kê khai, đặc biệt là cha mẹ già, người thân không nơi nương tựa có thu nhập dao động quanh mức 1-3 triệu đồng/tháng – nhóm này trước đây có thể không đủ điều kiện nhưng nay đã đủ điều kiện giảm trừ.
• Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ theo đúng nhóm đối tượng tương ứng, đặc biệt các trường hợp đặc thù như con khuyết tật, người suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Với nhà đầu tư chứng khoán phái sinh, cần lưu ý cách tính thuế mới để chủ động dự trù nghĩa vụ thuế theo từng lần chuyển nhượng.
• Kê khai trung thực thông tin thu nhập của người phụ thuộc, vì trách nhiệm pháp lý vẫn thuộc về người nộp thuế dù cơ quan thuế đã ưu tiên xác minh qua dữ liệu điện tử.

Xem ngay: Tờ khai quyết toán thuế TNCN mới nhất 2026

5. EasyBooks sẵn sàng đáp ứng Thông tư 87/2026/TT-BTC 

Thông tư 87/2026/TT-BTC có nhiều thay đổi liên quan đến việc xác định người phụ thuộc, hồ sơ giảm trừ gia cảnh và tính thuế thu nhập cá nhân. Vì vậy, doanh nghiệp cần kịp thời cập nhật quy định để đảm bảo việc tính lương, khấu trừ và quyết toán thuế TNCN được thực hiện chính xác.

Phần mềm kế toán EasyBooks luôn được cập nhật theo các quy định mới về kế toán và thuế, hỗ trợ doanh nghiệp:

• Quản lý tiền lương và thuế TNCN trên cùng một hệ thống, giúp giảm thao tác thủ công trong quá trình tính lương và khấu trừ thuế.
• Tự động hạch toán các nghiệp vụ tiền lương, thuế TNCN và các khoản trích theo lương, góp phần hạn chế sai sót khi ghi nhận số liệu.
• Lưu trữ và quản lý dữ liệu kế toán tập trung, thuận tiện cho việc đối chiếu, kiểm tra và phục vụ công tác quyết toán thuế.
• Kết nối với hóa đơn điện tử EasyInvoice và các hệ thống thuế điện tử, giúp đồng bộ dữ liệu, tiết kiệm thời gian nhập liệu và nâng cao hiệu quả quản lý.

Với việc thường xuyên cập nhật các quy định mới của pháp luật, EasyBooks giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với những thay đổi về chính sách thuế, giảm áp lực cho bộ phận kế toán và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Chọn sản phẩm quan tâm * Phần mềm kế toán doanh nghiệp Phần mềm kế toán dịch vụ Phần mềm kế toán hộ kinh doanh Phần mềm kế toán hành chính sự nghiệp Khác

ĐĂNG KÝ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

Trên đây là những điểm mới đáng chú ý của Thông tư 87/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Hy vọng bài viết từ EasyBooks đã giúp bạn nắm rõ các quy định quan trọng để áp dụng đúng trong quá trình kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế!

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

• EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
• Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
• Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
• Tích hợp Cổng T-VAN cho phép lập, gửi và nhận hồ sơ thuế điện tử trực tiếp trên phần mềm, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo tuân thủ pháp lý.
• EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
• Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.

Liên hệ để được tư vấn về phần mềm kế toán

Hotline mua hàng: 0869 425 631

Zalo mua hàng: Zalo Easybooks

Facebook: Facebook phần mềm kế toán EasyBooks

Group trao đổi: Cộng đồng hỗ trợ Phần mềm kế toán EasyBooks – SOFTDREAMS

Trụ sở chính: Tầng 3, tòa nhà CT5AB, Khu đô thị Văn Khê, Phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội, Việt Nam

Chi nhánh: Số H.54 đường Huỳnh Tấn Chùa, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh

Chia sẻ bài viết: