Tin tức

Phương pháp tính giá xuất kho cho doanh nghiệp thương mại quản lý hàng tồn kho

11 Tháng 8, 2026

Áp dụng đúng phương pháp tính giá xuất kho cho doanh nghiệp thương mại sẽ giúp quá trình quản lý hàng tồn kho tốt hơn. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể kiểm soát dòng tiền, giảm rủi ro hàng lỗi thời và tối ưu lợi nhuận. Phần mềm kế toán Easybooks sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những phương pháp này ngay trong bài viết bên dưới.

phuong-phap-tinh-gia-xuat-kho-cho-doanh-nghiep-thuong-mai

Mục lục

1. Tổng quan về hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại
2. Các phương pháp tính giá xuất kho cho doanh nghiệp thương mại
3. Doanh nghiệp thương mại nên lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho nào?
4. Giải pháp quản lý hàng tồn kho hiệu quả cho doanh nghiệp thương mại

1. Tổng quan về hàng tồn kho trong doanh nghiệp thương mại

1.1 Hàng tồn kho là gì?

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02, hàng tồn kho là các tài sản:

Được doanh nghiệp giữ để bán trong kỳ kinh doanh bình thường.
Đang trong quá trình sản xuất, kinh doanh dở dang.
Là nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ dùng cho sản xuất, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ.

Đối với doanh nghiệp thương mại, hàng tồn kho chủ yếu là hàng hóa mua vào để bán lại, chưa bán hoặc chưa chuyển giao quyền kiểm soát cho khách hàng tại thời điểm lập báo cáo.

1.2 Hàng tồn kho gồm những gì?

Theo VAS 02, hàng tồn kho có thể bao gồm các nhóm sau:

Hàng hóa mua về để bán: Điện thoại, quần áo, mỹ phẩm, thực phẩm, thiết bị
Hàng mua đang đi đường: Hàng đã mua, doanh nghiệp đã nhận quyền sở hữu nhưng cuối kỳ chưa nhập kho
Hàng gửi đi bán: Hàng chuyển cho đại lý hoặc đối tác bán hộ nhưng chưa được xác định là đã bán
Hàng gửi gia công, chế biến: Hàng chuyển cho đơn vị khác gia công, đóng gói hoặc hoàn thiện
Bao bì luân chuyển, vật tư liên quan: Bao bì, vật tư sử dụng nhiều lần gắn với hoạt động kinh doanh
Hàng bị trả lại đang chờ xử lý: Hàng khách trả lại nhưng chưa kiểm tra, nhập lại hoặc tiêu hủy
Hàng khuyến mại, hàng mẫu: Hàng được xuất để thực hiện chương trình bán hàng, quảng bá
Hàng hóa hư hỏng, chậm luân chuyển: Vẫn thuộc hàng tồn kho cho đến khi được xử lý, thanh lý hoặc loại bỏ theo quy định

Đối với công ty thương mại thuần túy, các khoản như nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang và thành phẩm thường không đáng kể, trừ trường hợp doanh nghiệp có thêm hoạt động gia công, đóng gói hoặc sản xuất.

1.3 Các nghiệp vụ xuất kho của doanh nghiệp

Các nghiệp vụ xuất kho phổ biến gồm:

Xuất bán hàng hóa: xuất hàng giao cho khách hàng theo đơn bán hàng, hợp đồng hoặc hóa đơn.
Xuất chuyển kho nội bộ: chuyển hàng từ kho tổng đến cửa hàng, chi nhánh, kho thương mại điện tử hoặc kho khác.
Xuất gửi bán đại lý: hàng vẫn thuộc quyền kiểm soát của doanh nghiệp cho đến khi đủ điều kiện xác định là đã bán.
Xuất trả lại nhà cung cấp: trả hàng do sai quy cách, kém chất lượng, thừa hàng hoặc theo thỏa thuận thương mại.
Xuất khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu: phục vụ chương trình bán hàng hoặc giới thiệu sản phẩm.
Xuất biếu, tặng, trao đổi hoặc thanh toán bằng hàng hóa: phải xác định mục đích và hồ sơ kèm theo.
Xuất dùng nội bộ: dùng cho văn phòng, cửa hàng, bộ phận bán hàng hoặc hoạt động quản lý.
Xuất gia công, đóng gói hoặc sửa chữa: hàng chuyển cho bên thứ ba xử lý.
Xuất thanh lý, tiêu hủy: áp dụng với hàng hư hỏng, hết hạn, lỗi thời hoặc không còn khả năng bán.

Mỗi nghiệp vụ nên có đầy đủ phiếu xuất kho, lệnh xuất hàng, biên bản giao nhận, bảng kê hàng hóa, chứng từ chuyển kho hoặc hồ sơ chương trình khuyến mại. Khi xuất bán, giá gốc của hàng đã bán được ghi nhận vào chi phí phù hợp với doanh thu liên quan.

Xem thêm: Những khoản mục hàng tồn kho cần rà soát khi lập báo cáo tài chính

2. Các phương pháp tính giá xuất kho cho doanh nghiệp thương mại

cac-phuong-phap-tinh-gia-xuat-kho-cho-doanh-nghiep-thuong-mai

Doanh nghiệp được lựa chọn một trong các phương pháp sau và phải áp dụng nhất quán theo chính sách kế toán.

2.1 Phương pháp tính theo giá đích danh

Phương pháp đích danh xác định giá xuất kho theo đúng giá thực tế của từng lô hàng hoặc từng đơn vị hàng hóa được xuất. Khi xuất hàng, doanh nghiệp phải xác định hàng đó thuộc lô nhập nào.

Giá xuất kho = Số lượng xuất của lô hàng x Đơn giá thực tế của lô hàng

Ví dụ

Doanh nghiệp có:

100 sản phẩm nhập lô A, giá 100.000 đồng/sản phẩm.
100 sản phẩm nhập lô B, giá 120.000 đồng/sản phẩm.
Xuất bán 30 sản phẩm xác định thuộc lô B.

Giá xuất kho: 30 x 120.000 = 3.600.000 đồng

2.2 Phương pháp bình quân gia quyền

Phương pháp này xác định giá xuất kho theo đơn giá bình quân của hàng tồn đầu kỳ và hàng nhập trong kỳ. Đây là phương pháp phổ biến đối với doanh nghiệp thương mại có nhiều mặt hàng nhập với mức giá biến động.

Đơn giá bình quân cuối kỳ = (Giá trị tồn đầu kỳ + Giá trị nhập trong kỳ) / (Số lượng tồn đầu kỳ + Số lượng nhập trong kỳ)

Giá trị hàng xuất kho = Số lượng xuất kho x Đơn giá bình quân cuối kỳ

Ví dụ

Tồn đầu kỳ: 100 sản phẩm × 100.000 đồng = 10.000.000 đồng.
Nhập trong kỳ: 200 sản phẩm × 120.000 đồng = 24.000.000 đồng.
Tổng số lượng: 300 sản phẩm.
Tổng giá trị: 34.000.000 đồng.

Đơn giá bình quân: 34.000.000 / 300 = 113.333 đồng/sản phẩm

Nếu xuất 150 sản phẩm: Giá vốn = 150 x 113.333 = 16.999.950 đồng

Khi thực tế tính toán, doanh nghiệp cần quy định nguyên tắc làm tròn và xử lý chênh lệch làm tròn để bảo đảm tổng giá trị xuất và tồn khớp với sổ kế toán.

2.3 Phương pháp tính theo giá nhập trước, xuất trước (FIFO)

FIFO giả định hàng nhập kho trước sẽ được xuất trước. Vì vậy, giá vốn hàng bán thường được tính từ những lô nhập cũ hơn, còn hàng tồn cuối kỳ thường phản ánh giá của những lô nhập gần cuối kỳ.

Ví dụ

Lô 1: 100 sản phẩm × 100.000 đồng.
Lô 2: 100 sản phẩm × 120.000 đồng.
Xuất 150 sản phẩm.

Giá xuất kho: 100 × 100.000 + 50 x 120.000 = 16.000.000 đồng

Hàng tồn còn lại: 50 sản phẩm thuộc lô 2 x 120.000 đồng = 6.000.000 đồng

Xem ngay: Quy định về hàng tồn kho theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

3. Doanh nghiệp thương mại nên lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho nào?

Doanh nghiệp nên lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho dựa vào loại hàng, số lượng mã hàng, khả năng truy xuất lô và yêu cầu quản trị.

Cửa hàng bán lẻ, siêu thị, thương mại điện tử: Thường phù hợp với bình quân gia quyền hoặc FIFO. Nếu số lượng giao dịch lớn, nên dùng phần mềm tự động tính giá.
Doanh nghiệp bán mỹ phẩm, thực phẩm, dược phẩm: Nên ưu tiên FIFO ở khâu kho thực tế để hạn chế hàng hết hạn, đồng thời bảo đảm phương pháp tính giá được thiết lập nhất quán.
Doanh nghiệp bán máy móc, thiết bị, hàng có serial: Nên dùng đích danh.
Doanh nghiệp có ít mặt hàng nhưng mỗi mặt hàng có nhiều lô giá khác nhau: Có thể chọn đích danh nếu phần mềm quản lý được từng lô.
Doanh nghiệp nhỏ, nhiều giao dịch, hàng hóa tương đối đồng nhất: Bình quân gia quyền thường dễ triển khai và dễ kiểm soát nhất.

Điều quan trọng là không nên chọn phương pháp chỉ nhằm làm giảm giá vốn hoặc điều chỉnh lợi nhuận. Phương pháp phải phù hợp với luồng hàng thực tế, được ghi nhận trong chính sách kế toán và áp dụng nhất quán.

Xem thêm: Quy Trình Kiểm Kê Hàng Tồn Kho Cuối Tháng Dành Cho Kế Toán Mới

4. Giải pháp quản lý hàng tồn kho hiệu quả cho doanh nghiệp thương mại

giai-phap-quan-ly-hang-ton-kho-hieu-qua

Để quản lý hàng tồn kho hiệu quả, doanh nghiệp thương mại có thể áp dụng các giải pháp sau:

Áp dụng phương pháp xuất kho phù hợp: Ưu tiên FIFO với hàng có hạn sử dụng; lựa chọn phương pháp phù hợp với đặc điểm hàng hóa và quy định kế toán.
Quản lý theo mã hàng (SKU): Gắn mã riêng cho từng sản phẩm để thuận tiện theo dõi, phân loại và kiểm kê.
Sắp xếp kho khoa học: Phân loại hàng hóa, bố trí vị trí lưu trữ hợp lý, đặc biệt với các nhóm hàng có tần suất xuất nhập cao.
Thiết lập mức tồn kho tối thiểu – tối đa: Chủ động kế hoạch nhập hàng, hạn chế thiếu hàng hoặc tồn kho quá mức.
Kiểm soát nhập – xuất – tồn: Ghi nhận đầy đủ các nghiệp vụ và thường xuyên đối chiếu số liệu thực tế với hệ thống.
Kiểm kê định kỳ: Kịp thời phát hiện hàng thiếu, thừa, hư hỏng hoặc sai lệch số liệu.
Ứng dụng phần mềm quản lý: Sử dụng phần mềm giúp tự động hóa việc theo dõi kho, giảm sai sót và tiết kiệm thời gian cho kế toán.

Trong đó, EasyBooks hỗ trợ doanh nghiệp quản lý các nghiệp vụ kế toán và hàng hóa trên cùng hệ thống, giúp theo dõi nhập – xuất – tồn, đối chiếu số liệu và kiểm soát giá vốn thuận tiện hơn.

Bên cạnh việc tổ chức kho khoa học, doanh nghiệp cũng cần lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho phù hợp và thường xuyên rà soát số liệu để kiểm soát tốt giá vốn, lợi nhuận và dòng tiền.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
Tích hợp Cổng T-VAN cho phép lập, gửi và nhận hồ sơ thuế điện tử trực tiếp trên phần mềm, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo tuân thủ pháp lý.
EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.