Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính

Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính thường bao gồm ba giai đoạn chính: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và tổng hợp báo cáo. Để quá trình diễn ra suôn sẻ, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ và tài liệu pháp lý. Đồng thời tránh các lỗi chủ quan như thiếu chứng từ hoặc ghi nhận không trung thực. Cùng phần mềm kế toán EasyBooks tìm hiểu chi tiết từng bước trong quy trình kiểm toán báo cáo tài chính ngay sau đây!

1. Kiểm toán báo cáo tài chính là gì?

Kiểm toán báo cáo tài chính là hoạt động kiểm tra, xác nhận tính chính xác và trung thực của các số liệu, chứng từ kế toán cũng như báo cáo tài chính mà đơn vị kế toán lập ra.

Mục đích chính của kiểm toán báo cáo tài chính là cung cấp thông tin đáng tin cậy cho các đối tượng sử dụng báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Hệ thống chuẩn mực kế toán và kiểm toán Việt Nam chính là cơ sở đánh giá chất lượng công tác kiểm toán.

Công việc kiểm toán báo cáo tài chính thường do các công ty kiểm toán độc lập thực hiện, nhằm đáp ứng nhu cầu của nhiều bên liên quan như nhà quản lý, cơ quan nhà nước, ngân hàng và nhà đầu tư.

Cụ thể lợi ích đối với từng đối tượng:

• Đối với nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp phát hiện kịp thời các sai sót, hạn chế tồn tại, từ đó khắc phục và nâng cao chất lượng thông tin tài chính của tổ chức.
• Đối với ngân hàng và nhà đầu tư: Cung cấp cơ sở đáng tin cậy để đánh giá tình hình hoạt động thực tế của doanh nghiệp, hỗ trợ quyết định cho vay hoặc đầu tư chính xác hơn.

2. Khi nào doanh nghiệp cần kiểm toán báo cáo tài chính?

Doanh nghiệp tại Việt Nam cần kiểm toán báo cáo tài chính trong các trường hợp bắt buộc theo quy định pháp luật. Quy định này chủ yếu dựa trên Luật Kiểm toán độc lập 2011 (sửa đổi, bổ sung) và các văn bản liên quan như Nghị định 41/2018/NĐ-CP.

• Doanh nghiệp nhà nước (trừ lĩnh vực bí mật nhà nước) phải kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm.​
• Doanh nghiệp, tổ chức thực hiện dự án quan trọng quốc gia hoặc dự án nhóm A sử dụng vốn nhà nước cần kiểm toán báo cáo quyết toán dự án hoàn thành.​
• Doanh nghiệp mà tập đoàn, tổng công ty nhà nước nắm giữ từ 20% quyền biểu quyết trở lên tại cuối năm tài chính cũng thuộc diện bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm.

Xem thêm: Tại Sao Báo Cáo Tài Chính Cần Được Kiểm Toán?

3. Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp

Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp thường được chia thành ba giai đoạn chính theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và quốc tế. Giai đoạn này đảm bảo kiểm toán viên thu thập bằng chứng đầy đủ, thích hợp để đưa ra ý kiến độc lập về tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính.​

• Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán

Kiểm toán viên thu thập thông tin sơ bộ về doanh nghiệp, ngành nghề, quy mô và rủi ro tiềm ẩn. Họ đánh giá tính trọng yếu, rủi ro sai sót trọng yếu, xây dựng chiến lược kiểm toán và phân công nhân sự phù hợp.​

• Bước 2: Thực hiện kiểm toán

Giai đoạn này bao gồm kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ, đánh giá quy trình kế toán và thực hiện các thủ tục kiểm toán chi tiết. Các hoạt động chính như xác nhận số dư với bên thứ ba (ngân hàng, công nợ), phân tích biến động, test kiểm soát và kiểm tra chứng từ nhằm thu thập bằng chứng kiểm toán.​

• Bước 3: Tổng hợp và báo cáo

Kiểm toán viên rà soát bằng chứng, đánh giá sai sót trọng yếu, lập bảng điều chỉnh nếu cần và soạn thảo báo cáo kiểm toán với ý kiến (chấp nhận toàn phần, có ngoại trừ hoặc từ chối). Báo cáo cuối cùng được phát hành sau khi khách hàng phê duyệt các điều chỉnh.​

4. Các khoản mục trọng yếu trong kiểm toán báo cáo tài chính

Đây là những tài khoản hoặc chỉ số có khả năng ảnh hưởng lớn đến quyết định kinh tế của người sử dụng báo cáo, được xác định dựa trên mức trọng yếu theo chuẩn mực VSA 320. Kiểm toán viên ưu tiên kiểm tra sâu các khoản này để phát hiện sai sót trọng yếu, thường dựa trên quy mô, tính chất rủi ro và sự quan tâm của cổ đông, nhà đầu tư.​

• Khoản mục tài sản: Các khoản trọng yếu thường bao gồm tiền và những hình thức tương đương, các khoản phải thu thương mại, hàng tồn kho, tài sản cố định hữu hình và vô hình. Những khoản này dễ bị rủi ro sai sót như định giá sai hoặc ghi nhận ảo, đòi hỏi kiểm tra xác nhận bên thứ ba và test chi tiết.​
• Khoản mục nguồn vốn: Bao gồm nợ phải trả (vay ngắn, dài hạn, phải trả thương mại), vốn chủ sở hữu và các khoản dự phòng được coi là trọng yếu. Kiểm toán cần  tập trung vào tính đầy đủ và thời hạn nợ để tránh che giấu nghĩa vụ tài chính.​
• Khoản mục kết quả kinh doanh: Bao gồm doanh thu thuần, giá vốn hàng bán, chi phí sản xuất kinh doanh và lợi nhuận trước thuế. Đây là các chỉ số trọng yếu trên báo cáo kết quả kinh doanh, thường được tính mức trọng yếu dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu hoặc lợi nhuận. 

Xem thêm: Doanh Nghiệp Nào Bắt Buộc Phải Kiểm Toán Nội Bộ?

5. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi kiểm toán báo cáo tài chính?

Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kế toán, báo cáo tài chính và các chứng từ liên quan trước khi kiểm toán để đảm bảo quy trình diễn ra suôn sẻ và hiệu quả. Việc này giúp kiểm toán viên dễ dàng thu thập bằng chứng, giảm thời gian kiểm tra và tránh phát sinh chi phí phát sinh.​

Xem ngay: Cách Tính Chi Phí Kiểm Toán

6. Sai sót thường gặp trong quá trình kiểm toán BCTC

Sai sót thường gặp trong quá trình kiểm toán báo cáo tài chính (BCTC) chủ yếu xuất phát từ lỗi kế toán, thiếu chứng từ hoặc cố ý làm đẹp số liệu. Những sai sót này ảnh hưởng đến tính trung thực của báo cáo.​

• Ghi nhận doanh thu chưa đủ điều kiện (chưa giao hàng hoặc chưa thu tiền). 
• Hạch toán “gối đầu” sang kỳ sau, hoặc trích trước chi phí sai thời điểm.
• Sai sót thuế GTGT (không khớp tờ khai với sổ sách) và chi phí không hợp lý/hợp lệ.
• Hạch toán sai nguyên giá tài sản cố định.
• Không trích khấu hao đúng quy định.
• Thiếu kiểm kê hàng tồn kho hoặc không giảm giá trị tài sản hỏng thường gặp ở bảng cân đối.
• Chuyển TSCĐ từ xây dựng cơ bản thiếu biên bản nghiệm thu.
• Không theo dõi chi tiết công nợ theo đối tượng.
• Thiếu trích lập dự phòng nợ khó đòi.
• Thiếu thuyết minh BCTC (như lưu chuyển tiền tệ sai mẫu). 
• Thiếu quy trình kiểm soát nội bộ còn tạo cơ hội gian lận, dẫn đến sai sót trọng yếu.​

Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị và tăng niềm tin từ đối tác, nhà đầu tư. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và hợp tác chặt chẽ với đơn vị kiểm toán sẽ giúp doanh nghiệp hoàn thành kiểm toán nhanh chóng, đạt kết quả tốt nhất.

Đăng ký giải pháp kế toán EasyBooks ngay hôm nay để tự động lập báo cáo tài chính nhanh chóng, chính xác và tuân thủ đầy đủ chuẩn mực kế toán, giúp doanh nghiệp sẵn sàng cho kiểm toán báo cáo tài chính mà không lo sai sót hay thiếu chứng từ.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Chọn sản phẩm quan tâm * Phần mềm kế toán doanh nghiệp Phần mềm kế toán dịch vụ Phần mềm kế toán hộ kinh doanh Phần mềm kế toán hành chính sự nghiệp Khác

ĐĂNG KÝ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu “Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

• EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
• Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
• Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
• EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
• Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.

Liên hệ để được tư vấn về phần mềm kế toán

Hotline mua hàng: 0869 425 631

Zalo mua hàng: Zalo Easybooks

Facebook: Facebook phần mềm kế toán EasyBooks

Group trao đổi: Cộng đồng hỗ trợ Phần mềm kế toán EasyBooks – SOFTDREAMS

Trụ sở chính: Tầng 3, Tòa nhà ATS, Số 8 đường Phạm Hùng, Phường Yên Hòa, TP Hà Nội

Chi nhánh: Số H.54 đường Huỳnh Tấn Chùa, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh

Chia sẻ bài viết: