Tin tức

Hậu Quả Của Việc Nợ Thuế

14 Tháng 7, 2023

Hiện nay, có rất nhiều doanh nghiệp với một số lý do khác nhau, dẫn đến tình trạng nợ thuế mà không đủ khả năng hoặc không chịu hoàn thành nghĩa vụ đóng thuế nhưng cũng không giải thể doanh nghiệp. Vậy hậu quả của việc nợ thuế ra sao? Mời quý độc giả cùng Phần mềm kế toán doanh nghiệp EasyBooks tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé!

hau-qua-cua-viec-no-thue

Mục lục

1. Nguyên nhân của nợ thuế
- 1.1 Nguyên nhân từ phía người nộp thuế (NNT)
- 1.2 Nguyên nhân từ phía Nhà nước và cơ quan quản lý thuế
2. Hậu quả của việc nợ thuế

1. Nguyên nhân của nợ thuế

Nợ thuế (hay nợ đọng thuế) là vấn đề phổ biến, gây thất thu ngân sách nhà nước (NSNN) và ảnh hưởng đến công bằng xã hội. Dưới đây là các nguyên nhân chính, được phân tích từ phía người nộp thuế (NNT) và phía Nhà nước/cơ quan thuế (CQT), giúp bạn dễ hiểu hơn.

1.1 Nguyên nhân từ phía người nộp thuế (NNT)

Nhận thức về thuế còn hạn chế: Đa số người dân và doanh nghiệp chưa hiểu rõ bản chất, vai trò và lợi ích của việc nộp thuế. Xã hội chưa lên án mạnh mẽ hành vi gian lận, trốn thuế, dẫn đến tình trạng trốn tránh nghĩa vụ thuế vẫn khá phổ biến.
Ý thức chấp hành pháp luật thuế thấp: Một số tổ chức, cá nhân cố tình chậm nộp thuế để chiếm dụng vốn nhà nước phục vụ kinh doanh cá nhân.
Khó khăn kinh doanh: Nhiều doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, đang giải thể, phá sản hoặc mất khả năng tài chính nên không thể nộp thuế đúng hạn.
Trốn tránh trách nhiệm: Có trường hợp doanh nghiệp vi phạm pháp luật thuế, tích lũy nợ lớn rồi bỏ trốn, khiến cơ quan thuế không thể thu hồi.
Lợi ích kinh tế từ chậm nộp: Trong giai đoạn lạm phát cao, lãi suất ngân hàng tăng mạnh và thủ tục vay vốn phức tạp, nhiều NNT chọn chịu phạt chậm nộp (thường thấp hơn lãi vay) thay vì vay ngân hàng để nộp thuế đúng hạn.

1.2 Nguyên nhân từ phía Nhà nước và cơ quan quản lý thuế

a. Do cơ chế, chính sách thuế

Gánh nặng thuế đôi khi vượt quá khả năng chịu đựng của NNT, khiến họ tìm cách trốn thuế hoặc không đủ khả năng nộp đúng hạn.

b. Do công tác quản lý thuế

Thói quen cũ chưa thay đổi: Trước đây, NNT quen nhận thông báo, đôn đốc hàng tháng từ CQT mới nộp thuế. Khi chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp, nhiều người chưa hình thành thói quen tự giác.
Quản lý chưa nghiêm ngặt: Một số CQT chưa tính tiền chậm nộp kịp thời hoặc xử lý lỏng lẻo, tạo cơ hội cho NNT chiếm dụng tiền thuế.
Tuyên truyền, hỗ trợ chưa hiệu quả: Trong thời gian dài, công tác tuyên truyền pháp luật thuế và hỗ trợ NNT chưa được chú trọng. Hiện nay dù đã tăng cường nhưng hiệu quả vẫn chưa cao.
Thủ tục hành chính phức tạp: Quy trình kê khai, nộp thuế còn rườm rà, chưa theo chuẩn quốc tế. Cơ chế tự khai tự nộp thiếu biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ nên nhiều NNT trì hoãn.
Môi trường kinh tế – xã hội chưa đồng bộ: Việc quản lý thanh toán bằng tiền mặt còn lỏng lẻo, chưa bắt buộc thanh toán qua tài khoản đối với đa số giao dịch. Điều này gây khó khăn cho việc kiểm soát dòng tiền và thu nợ thuế.
Dự báo thị trường chưa chính xác: Nhà nước và doanh nghiệp thiếu thông tin kịp thời, dẫn đến rủi ro cao, nhiều đơn vị thua lỗ và không thể trả nợ thuế.

c. Do ứng dụng công nghệ

Phần mềm quản lý nợ thuế chưa hiệu quả, chủ yếu chỉ hỗ trợ in thông báo. Công tác quản lý còn kết hợp thủ công, tốn thời gian và nhân lực.

d. Do đội ngũ cán bộ thuế

Phần lớn công chức thuế chưa có kỹ năng chuyên sâu, chưa thành thạo ứng dụng công nghệ hiện đại và chưa nắm vững đầy đủ chính sách, quy trình quản lý thuế (đặc biệt là quản lý nợ).

nguyen-nhan-cua-viec-no-thue

Tham khảo: Hướng Dẫn Tra Cứu Nợ Thuế Hải Quan

2. Hậu quả của việc nợ thuế

2.1 Bị tạm hoãn xuất cảnh khỏi Việt Nam

Người nộp thuế (cá nhân) thuộc một trong các trường hợp sau phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh:

Đang bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế.
Người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài.
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người nước ngoài trước khi rời Việt Nam.

Nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, cá nhân sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định pháp luật về xuất nhập cảnh.

Trách nhiệm của cơ quan thuế: Cơ quan quản lý thuế phải thông báo danh sách người nợ thuế cho cơ quan quản lý xuất nhập cảnh (Cục Quản lý xuất nhập cảnh – Bộ Công an) để thực hiện biện pháp tạm hoãn.

2.2 Bị áp dụng chế tài cưỡng chế khi bỏ ngang doanh nghiệp đang nợ thuế

Doanh nghiệp và người nộp thuế có thể bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế trong các trường hợp sau:

Các trường hợp chính bị cưỡng chế nợ thuế:

Nợ tiền thuế, tiền chậm nộp quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp thuế hoặc hết hạn gia hạn (theo Luật Quản lý thuế).
Còn nợ tiền thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp và có dấu hiệu bỏ trốn hoặc tẩu tán tài sản.
Không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định (hoặc theo thời hạn dài hơn ghi trên quyết định, trừ trường hợp được hoãn/tạm đình chỉ).

Các trường hợp khác bị cưỡng chế:

Tổ chức tín dụng không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
Tổ chức bảo lãnh thuế: Nếu người nộp thuế không nộp đủ tiền thuế, phạt, chậm nộp vào NSNN quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn theo văn bản chấp thuận bảo lãnh, thì bên bảo lãnh sẽ bị cưỡng chế.
Kho bạc Nhà nước không trích chuyển tiền từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế để nộp vào NSNN theo quyết định của cơ quan thuế.
Tổ chức, cá nhân liên quan không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế của cơ quan có thẩm quyền.

hau-qua-cua-viec-no-thue-1

Có thể bạn quan tâm: Hạch Toán Nộp Thuế GTGT

2.3 Không được thành lập doanh nghiệp mới nếu trước đây có doanh nghiệp đang nợ thuế chưa hoàn tất thủ tục giải thế

Một số chủ doanh nghiệp khi không thể trả nợ thuế đã chọn cách “bỏ rơi” doanh nghiệp cũ (không hoạt động, không giải thể) rồi thành lập doanh nghiệp mới để tiếp tục kinh doanh, bỏ mặc khoản nợ thuế tồn đọng.

Thực tế hiện nay: Nhờ hệ thống liên thông dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, việc này ngày càng khó thực hiện.

Khi nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp mới, Sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ yêu cầu Tổng cục Thuế cấp mã số thuế.
Tổng cục Thuế sẽ tra cứu thông tin dựa trên dữ liệu cá nhân (CMND/CCCD, định danh điện tử) của người đại diện pháp luật hoặc chủ doanh nghiệp.
Nếu phát hiện người đó đang là đại diện/chủ của doanh nghiệp cũ có nợ thuế chưa xử lý (chưa hoàn tất thủ tục giải thể hoặc đóng mã số thuế), cơ quan thuế sẽ từ chối cấp mã số thuế mới và yêu cầu xử lý nợ thuế của doanh nghiệp cũ trước.
Hệ thống đăng ký kinh doanh quốc gia luôn cập nhật liên tục thông tin nợ thuế từ cơ quan thuế. Do đó, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp mới cho đến khi nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp cũ được hoàn thành.

Lưu ý: Theo quy định hiện hành, pháp luật chưa cấm tuyệt đối cá nhân nợ thuế thành lập doanh nghiệp mới (trừ trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự về trốn thuế). Tuy nhiên, cơ chế liên thông dữ liệu thực tế khiến việc thành lập mới bị “treo” nếu còn nợ thuế tồn đọng chưa giải quyết.

Xem thêm: Dịch Vụ Ăn Uống Thuế Suất Bao Nhiêu

2.4 Không thể thực hiện thủ tục doanh nghiệp tại Sở KH và Đầu tư khi đang bị cưỡng chế nợ thuế

Khi doanh nghiệp nợ thuế kéo dài và bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, cơ quan thuế sẽ gửi văn bản đề nghị cưỡng chế không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho Sở Kế hoạch và Đầu tư (Sở KH&ĐT) nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.

Sở KH&ĐT nhận văn bản này sẽ khóa hệ thống đăng ký doanh nghiệp trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp đó.
Doanh nghiệp chỉ có thể thực hiện các thủ tục thay đổi (như thay đổi địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh, người đại diện pháp luật, vốn điều lệ…) sau khi xử lý hết nợ thuế và cơ quan thuế gửi văn bản mở khóa cưỡng chế, khôi phục tình trạng pháp lý bình thường.

Hậu quả thực tế:

Nhiều doanh nghiệp không chú ý hoặc không biết mình đang bị khóa hệ thống, chỉ phát hiện khi cần làm thủ tục.
Theo Luật Doanh nghiệp 2020:
- Thay đổi thông tin đăng ký kinh doanh phải thông báo cho Sở KH&ĐT trong 10 ngày kể từ ngày thay đổi.
- Thông báo tạm ngừng kinh doanh phải gửi chậm nhất 03 ngày làm việc trước ngày tạm ngừng.
Nếu không thực hiện đúng hạn do bị khóa hệ thống, doanh nghiệp có nguy cơ bị phạt hành chính, đồng thời phát sinh thêm chi phí thuế, báo cáo tài chính và các nghĩa vụ khác trong thời gian chờ mở khóa.

Nợ thuế không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh mà còn tác động trực tiếp đến người đại diện pháp luật (như tạm hoãn xuất cảnh). Nhiều doanh nghiệp vẫn còn chủ quan, chỉ xử lý khi gặp hậu quả nghiêm trọng, dẫn đến mất nhiều thời gian và thủ tục phức tạp.

Tìm hiểu ngay: Thuế Suất Thuế Nhà Thầu

Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu mức “Hậu Quả Của Việc Nợ Thuế“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc.

Đăng ký dùng thử phần mềm kế toán EasyBooks ngay hôm nay để trải nghiệm cách quản lý sổ sách, thuế và hóa đơn dễ dàng – đúng chuẩn thông tư 99/2025/TT-BTC

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.