Hướng dẫn hạch toán chiết khấu thương mại theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Để việc hạch toán chiết khấu thương mại diễn ra suôn sẻ, doanh nghiệp luôn cần phải nhạy bén trong việc cập nhật các thông tư mới như Thông tư 99/2025/TT-BTC. Việc phân biệt rõ ràng giữa chiết khấu thương mại và chiết khấu thanh toán sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những khoản phạt vi phạm về thuế không đáng có. Tham khảo cách hạch toán này qua bài viết tại phần mềm kế toán Easybooks bên dưới.

1. Chiết khấu thương mại là gì?

Chiết khấu thương mại là khoản giảm giá mà doanh nghiệp bán áp dụng cho khách hàng khi mua hàng hóa hoặc dịch vụ với số lượng lớn, thường theo thỏa thuận trong hợp đồng. Khoản này được trừ trực tiếp vào giá niêm yết trước khi tính thuế GTGT, nhằm khuyến khích mua sắm khối lượng lớn và tăng doanh số. 

2. Chiết khấu thương mại hạch toán tài khoản nào?

Chiết khấu thương mại được hạch toán tùy theo chế độ kế toán doanh nghiệp áp dụng, với quy định mới nhất theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ 2026) và Thông tư 133/2016/TT-BTC. Bên bán sử dụng TK 521 để ghi nhận khoản giảm trừ doanh thu, sau đó kết chuyển vào TK 511; bên mua phân bổ giảm giá vốn hoặc chi phí tương ứng.

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC 

Sử dụng TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu (bao gồm chiết khấu thương mại) để ghi Nợ khi phát sinh, kết chuyển cuối kỳ sang TK 511 – Doanh thu bán hàng.

• Bên bán: Nợ TK 521 (chiết khấu chưa thuế), Nợ TK 3331 (thuế GTGT nếu có), Có TK 131/111/112. Cuối kỳ: Nợ TK 511, Có TK 521.
• Bên mua phân bổ chiết khấu vào TK 152/156 (tồn kho), TK 632 (giá vốn bán), hoặc các TK chi phí liên quan.

Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC

Ghi trực tiếp giảm trừ vào Nợ TK 511 – Doanh thu bán hàng (không dùng TK 521 riêng), không cần kết chuyển cuối kỳ.

• Bên bán: Nợ TK 511 (chiết khấu chưa thuế), Nợ TK 3331, Có TK 131. 
• Bên mua: Tương tự phân bổ giảm giá vốn.

Xem thêm: Hướng Dẫn Hạch Toán Chiết Khấu Thương Mại Bên Mua Và Bên Bán

3. Các hình thức chiết khấu thương mại

Chiết khấu thương mại có ba hình thức chính, tùy thuộc vào thời điểm áp dụng và thỏa thuận hợp đồng. Mỗi hình thức ảnh hưởng đến cách xuất hóa đơn và hạch toán khác nhau.

• Chiết khấu theo từng lần mua: Áp dụng ngay trong hóa đơn mua hàng đầu tiên hoặc mỗi lần mua đạt số lượng lớn (ví dụ: giảm 5% nếu mua trên 10 sản phẩm). Giá bán ghi trực tiếp sau trừ chiết khấu, tính thuế GTGT trên giá đã giảm.
• Chiết khấu sau nhiều lần mua: Tính dựa trên tổng số lượng/doanh số tích lũy sau nhiều lần mua (ví dụ: đạt 100 sản phẩm trong quý thì chiết khấu 10%). Xuất hóa đơn điều chỉnh hoặc bảng kê cuối kỳ để hoàn tiền hoặc trừ vào lần mua sau.
• Chiết khấu sau chương trình khuyến mãi: Thực hiện sau khi kết thúc chương trình bán hàng, dựa trên tổng chiết khấu hưởng trong kỳ. Ghi trên hóa đơn cuối cùng hoặc điều chỉnh riêng, không cần đăng ký khuyến mãi với Sở Công Thương.

4. Hướng dẫn hạch toán chiết khấu thương mại

Dưới đây là hướng dẫn hạch toán chiết khấu thương mại mà kế toán có thể tham khảo: 

– Hạch toán chiết khấu thương mại bên mua

Hạch toán chiết khấu thương mại bên mua phụ thuộc vào thời điểm nhận chiết khấu và chế độ kế toán (TT 99/2025/TT-BTC hoặc TT 133/2016/TT-BTC), nhằm giảm giá vốn hàng mua hoặc chi phí. Bên mua ghi nhận giá trị hàng hóa theo giá thực tế sau trừ chiết khấu, phân bổ vào tồn kho hoặc giá vốn tùy trường hợp.

Chiết khấu ngay lần mua đầu tiên

Ghi trực tiếp giá sau trừ vào TK 152/153/156 (hàng mua), Nợ TK 133 (thuế GTGT khấu trừ), Có TK 111/112/331 (thanh toán). 

Ví dụ: Mua hàng 100tr, chiết khấu 5tr (chưa thuế), thuế 10%: Nợ TK 152: 95tr; Nợ TK 133: 9,5tr; Có TK 331: 104,5tr.

Chiết khấu cuối kỳ (sau nhiều lần mua)

Khi nhận hoàn tiền hoặc điều chỉnh: Nợ TK 111/112/331 (tiền nhận), Có TK 152/156 (giảm giá mua vào) hoặc TK 632/641/642 (giảm chi phí nếu đã bán). Phân bổ theo tỷ lệ tồn kho còn lại và hàng đã bán để đảm bảo giá vốn chính xác.

– Hạch toán hóa đơn chiết khấu thương mại bên mua

Hạch toán hóa đơn chiết khấu thương mại bên mua dựa trên giá trị thực tế sau trừ chiết khấu, ghi nhận vào giá vốn hàng mua và thuế khấu trừ theo quy định TT 99/2025/TT-BTC và NĐ 70/2025/NĐ-CP. Hóa đơn có thể ghi chiết khấu ngay hoặc điều chỉnh cuối kỳ, bên mua kê khai thuế đầu vào tương ứng.

Hóa đơn chiết khấu ngay (lần mua đầu)

Ghi giá hàng hóa đã trừ chiết khấu trực tiếp trên hóa đơn: Nợ TK 152/153/156 (giá mua sau trừ), Nợ TK 133 (thuế GTGT đầu vào), Có TK 111/112/331 (tổng thanh toán). 

Ví dụ: Hóa đơn 100tr (chưa thuế), chiết khấu 5tr, thuế 10%: Nợ TK 152: 95tr; Nợ TK 133: 9,5tr; Có TK 331: 104,5tr.

Hóa đơn điều chỉnh cuối kỳ

Khi nhận hóa đơn điều chỉnh hoặc bảng kê chiết khấu: Nợ TK 111/112/331 (tiền hoàn), Có TK 152/156 (giảm tồn kho) hoặc TK 632/641/642 (giảm giá vốn/chi phí đã bán). 

Phân bổ tỷ lệ tồn kho còn lại và hàng đã bán để điều chỉnh chính xác.

Tìm hiểu thêm: Những Điều Cần Biết Về Chiết Khấu Thương Mại Và Chiết Khấu Thanh Toán

5. Hạch toán chiết khấu thương mại theo từng đối tượng

Hạch toán chiết khấu thương mại phân biệt rõ bên bán (nhà cung cấp) và bên mua (khách hàng), tùy theo hình thức chiết khấu và chế độ kế toán (TT 99/2025/TT-BTC mới nhất). Bên bán ghi giảm doanh thu, bên mua giảm giá vốn hàng mua; hóa đơn ghi giá sau trừ hoặc điều chỉnh riêng.

Bên bán (nhà cung cấp)

• TT 99/2025: Nợ TK 521 (giảm trừ doanh thu), Nợ TK 3331 (thuế GTGT), Có TK 131/111/112. Cuối kỳ: Nợ TK 511, Có TK 521.
• TT 133/2016: Giảm trực tiếp Nợ TK 511 (doanh thu thuần), Nợ TK 3331, Có TK 131/111. 
• Ví dụ chiết khấu ngay: Ghi doanh thu sau trừ trên hóa đơn lần mua.

Bên mua (khách hàng)

• Chiết khấu ngay: Nợ TK 152/156 (giá sau trừ), Nợ TK 133 (thuế khấu trừ), Có TK 331/111/112.
• Chiết khấu cuối kỳ: Nợ TK 111/112/331 (hoàn tiền), Có TK 152/156 (giảm tồn kho) hoặc TK 632/641 (giảm giá vốn/chi phí).
• Phân bổ tỷ lệ hàng tồn và hàng bán; không dùng TK 521.

Xem thêm: Cách Hạch Toán Chiết Khấu Thanh Toán

6. Cách xuất hóa đơn chiết khấu thương mại

Cách xuất hóa đơn chiết khấu thương mại phụ thuộc vào hình thức áp dụng (ngay lần mua, cuối kỳ hoặc chương trình), theo NĐ 70/2025/NĐ-CP và TT 78/2021/TT-BTC (cập nhật mới nhất). Bên bán ghi rõ chiết khấu trên hóa đơn điện tử, kèm bảng kê nếu điều chỉnh nhiều hóa đơn trước; không ghi số âm.

Chiết khấu ngay lần mua đầu

Ghi giá bán sau trừ chiết khấu trực tiếp trên hóa đơn, tính thuế GTGT trên giá đã giảm. Ví dụ: Giá niêm yết 100tr, chiết khấu 5tr thì ghi đơn giá/ thành tiền sau trừ (95tr), thuế 9,5tr, tổng thanh toán 104,5tr.

Chiết khấu cuối kỳ (số lượng/doanh số tích lũy)

• Lần mua trước: Ghi giá niêm yết đầy đủ.
• Lần cuối: Xuất hóa đơn điều chỉnh, ghi dòng “Chiết khấu thương mại” với số tiền giảm (kèm bảng kê các hóa đơn liên quan).
• Ví dụ: Tổng chiết khấu 500tr thì hóa đơn điều chỉnh: Tên hàng “Chiết khấu TM”, thành tiền -500tr (không âm), thuế điều chỉnh tương ứng.

Chiết khấu sau chương trình khuyến mãi

Xuất hóa đơn riêng cuối chương trình: Ghi “Chiết khấu thương mại” với số lượng tương ứng, đơn giá chiết khấu, kèm bảng kê chi tiết hóa đơn hưởng. Tính thuế GTGT trên giá trị chiết khấu; bên mua dùng để khấu trừ và hạch toán giảm giá vốn.

7. Những sai sót thường gặp khi hạch toán chiết khấu thương mại

Những sai sót khi hạch toán dễ dẫn đến sai lệch doanh thu thuần, thuế GTGT và quyết toán cuối năm. Doanh nghiệp nên tránh đi các sai sót này: 

• Sử dụng TK 521 bên mua (chỉ dành bên bán theo TT 99), hoặc ghi trực tiếp TK 511 bên bán theo TT 133 thay vì TK 521 theo TT 99/2025. 
• Nhầm chiết khấu thương mại với chiết khấu thanh toán hoặc giảm giá hàng bán, dẫn đến sai thuế đầu ra/đầu vào.
• Bên mua ghi toàn bộ chiết khấu cuối kỳ vào chi phí thay vì phân bổ tỷ lệ tồn kho (TK 152/156) và hàng đã bán (TK 632). Vì thế mà giá vốn bị thổi phồng, ảnh hưởng lợi nhuận kỳ sau.
• Ghi số âm trên hóa đơn điều chỉnh, quên bảng kê hóa đơn gốc, hoặc không điều chỉnh thuế GTGT tương ứng.
• Hạch toán chiết khấu ngay theo giá niêm yết thay vì giá sau trừ, gây chênh lệch thanh toán thực tế.

Xem ngay: Top 15 Phần Mềm Kế Toán Doanh Nghiệp Tốt Nhất

8. Khác biệt giữa chiết khấu thương mại và chiết khấu thanh toán

Chiết khấu thương mại và chiết khấu thanh toán là hai hình thức giảm giá khác nhau về bản chất, cơ sở áp dụng và cách hạch toán. Chiết khấu thương mại dựa trên số lượng/doanh số mua hàng, còn chiết khấu thanh toán phụ thuộc vào thời gian thanh toán sớm. Dưới đây là sự khác biệt giữa hai loại chiết khấu này: 

Việc nắm vững cách hạch toán chiết khấu thương mại theo Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa được chi phí và dòng tiền. Do đó, doanh nghiệp luôn cần phải cập nhật các nghị định mới nhất để đảm bảo hồ sơ kế toán luôn chuẩn chỉnh.

Đăng ký dùng thử phần mềm kế toán miễn phí EasyBooks để quản lý sổ sách, hóa đơn và thuế dễ dàng, chính xác chỉ trong vài bước!

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Chọn sản phẩm quan tâm * Phần mềm kế toán doanh nghiệp Phần mềm kế toán dịch vụ Phần mềm kế toán hộ kinh doanh Phần mềm kế toán hành chính sự nghiệp Khác

ĐĂNG KÝ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu “hạch toán chiết khấu thương mại“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

• EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
• Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
• Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
• Tích hợp Cổng T-VAN cho phép lập, gửi và nhận hồ sơ thuế điện tử trực tiếp trên phần mềm, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo tuân thủ pháp lý.
• EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
• Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.

Liên hệ để được tư vấn về phần mềm kế toán

Hotline mua hàng: 0869 425 631

Zalo mua hàng: Zalo Easybooks

Facebook: Facebook phần mềm kế toán EasyBooks

Group trao đổi: Cộng đồng hỗ trợ Phần mềm kế toán EasyBooks – SOFTDREAMS

Trụ sở chính: Tầng 3, tòa nhà CT5AB, Khu đô thị Văn Khê, Phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội, Việt Nam

Chi nhánh: Số H.54 đường Huỳnh Tấn Chùa, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh

Chia sẻ bài viết: