Tin tức

Báo cáo tài chính là gì? Cách lập báo cáo tài chính chi tiết 2026

6 Tháng 1, 2026

Báo cáo tài chính là gì? Đây là tài liệu quan trọng nhất phản ánh tình hình hoạt động thực tế của mọi doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ giúp chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý đánh giá hiệu quả hoạt động, khả năng sinh lời và rủi ro tài chính. Hiểu rõ hơn về loại báo cáo này và cách lập báo cáo tài chính thông qua bài viết bên dưới của phần mềm kế toán EasyBooks.

bao-cao-tai-chinh-la-gi-cach-lap-bao-cao-tai-chinh-1

Mục lục

1. Báo cáo tài chính là gì?
2. Vai trò và ý nghĩa của báo cáo tài chính
3. Báo cáo tài chính gồm những gì?
4. Đối tượng nào phải lập báo cáo tài chính?
5. Cách lập báo cáo tài chính
6. Cách đọc báo cáo tài chính
7. Thời hạn và nơi nộp báo cáo tài chính
8. Những sai lầm thường gặp khi lập báo cáo tài chính
9. Các câu hỏi thường gặp

1. Báo cáo tài chính là gì?

Báo cáo tài chính là hệ thống tài liệu kế toán cung cấp thông tin về tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp trong một kỳ nhất định, thường là quý hoặc năm. Loại báo cáo này giúp các nhà quản lý, nhà đầu tư, cơ quan nhà nước và các bên liên quan đánh giá hiệu quả hoạt động và đưa ra quyết định kinh tế.

Báo cáo tình hình tài chính: Thể hiện tài sản, nợ và vốn tại một thời điểm cụ thể.
Báo cáo kết quả kinh doanh: Chi tiết doanh thu, chi phí và lợi nhuận kỳ kế toán.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Theo dõi dòng tiền vào/ra từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính.

2. Vai trò và ý nghĩa của báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính phản ánh tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí, lãi lỗ và luồng tiền, tuân thủ chuẩn mực kế toán Việt Nam theo Luật Kế toán 2015. Đồng thời còn hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát toàn diện hoạt động kinh doanh và lập kế hoạch tương lai.

Đối với nhà đầu tư và cổ đông, báo cáo cung cấp cơ sở đánh giá khả năng sinh lời và rủi ro tài chính. Nhà cung cấp, khách hàng và cơ quan nhà nước sử dụng nó để kiểm tra thanh khoản, uy tín doanh nghiệp và giám sát tuân thủ quy định.

3. Báo cáo tài chính gồm những gì?

Báo cáo tài chính của doanh nghiệp Việt Nam gồm bốn thành phần chính theo quy định của Luật Kế toán 2015 và các chuẩn mực kế toán hiện hành. Những thành phần này cung cấp cái nhìn toàn diện về tài sản, nguồn vốn, kết quả kinh doanh và dòng tiền.

Báo cáo tình hình tài chính: Báo cáo phản ánh tình hình tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp, nó cho thấy doanh nghiệp đang sở hữu gì, nợ ai bao nhiêu và phần vốn thực sự thuộc về chủ sở hữu ra sao..
Báo cáo kết quả kinh doanh: Báo cáo thể hiện doanh thu, chi phí, lợi nhuận gộp, lợi nhuận thuần và các khoản lãi lỗ trong kỳ. Doanh nghiệp có thể đánh giá về hiệu quả hoạt động kinh doanh và khả năng sinh lời.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Báo cáo theo dõi dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính, giúp đánh giá khả năng tạo tiền mặt thực tế. Có thể nói loại báo cáo này sẽ thể hiện sự liên kết giữa lợi nhuận kế toán và thay đổi tiền mặt.
Thuyết minh báo cáo tài chính: Phần này giải thích chi tiết các chính sách kế toán, phương pháp ghi nhận và các chỉ tiêu quan trọng trên các báo cáo khác. Doanh nghiệp sẽ hiểu rõ hơn về số liệu tài chính nhờ vào việc được cung cấp thông tin bổ sung từ phần thuyết minh này.

bao-cao-tai-chinh-gom-nhung-gi

Xem thêm: Hệ thống biểu mẫu báo cáo tài chính theo Thông Tư 99/2025/TT-BTC

4. Đối tượng nào phải lập báo cáo tài chính?

Tất cả các loại hình doanh nghiệp tại Việt Nam thuộc mọi ngành nghề và thành phần kinh tế đều phải lập báo cáo tài chính năm theo dạng đầy đủ, theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC. Ngoại trừ một số trường hợp miễn trừ cụ thể, báo cáo này là bắt buộc để nộp cho cơ quan nhà nước và các bên liên quan.

Đối tượng bắt buộc:

Doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh và các loại hình khác phải lập báo cáo tài chính hàng năm.
Doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu 100% vốn hoặc nắm giữ cổ phần chi phối, cùng đơn vị có lợi ích công chúng, còn phải lập thêm báo cáo giữa niên độ (quý, bán niên).

Trường hợp miễn trừ:

Doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu không bắt buộc nộp báo cáo tài chính.
Doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hoặc được phép gộp báo cáo tài chính cũng được miễn trong một số trường hợp.

Doanh nghiệp phải nộp báo cáo tài chính năm cho cơ quan thuế, thống kê, đăng ký kinh doanh và cấp trên (nếu có), với thời hạn tối đa 90 ngày sau kết thúc năm tài chính. Vi phạm có thể bị phạt từ 5-50 triệu đồng tùy mức độ.

5. Cách lập báo cáo tài chính

cach-lap-bao-cao-tai-chinh

Từ năm tài chính 2026, việc lập báo cáo tài chính (BCTC) tuân theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC cho doanh nghiệp lớn và vừa), còn doanh nghiệp siêu nhỏ/thực hiện chế độ đơn giản hóa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (chưa thay thế). Quy trình cơ bản gồm các bước sau:

Bước 1. Thu thập và sắp xếp chứng từ kế toán

Đây là giai đoạn nền tảng để xác minh tính hợp lệ và cơ sở pháp lý cho các số liệu. Kế toán cần:

Thu thập đầy đủ: Tập hợp mọi chứng từ gốc phát sinh trong kỳ (hóa đơn, phiếu thu/chi, phiếu nhập/xuất kho, bảng lương, hợp đồng…).
Sắp xếp hệ thống: Phân loại các chứng từ theo nhóm giao dịch (doanh thu, chi phí, công nợ, tiền lương, v.v.) và sắp xếp theo trình tự thời gian để tiện kiểm tra, lưu trữ và đối chiếu.

Bước 2. Hạch toán các nghiệp vụ phát sinh

Dựa trên chứng từ đã được sắp xếp, kế toán tiến hành:

Ghi sổ: Hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh vào cả sổ chi tiết và sổ tổng hợp, tuân thủ đúng các Chuẩn mực và Chế độ Kế toán hiện hành.
Đảm bảo tính trung thực: Phản ánh đúng bản chất của giao dịch, đảm bảo tính hợp lệ, hợp pháp và trung thực đối với hoạt động của doanh nghiệp.
Lưu ý: Việc sử dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp EasyBooks có thể nâng cao độ chính xác, hiệu suất và tự động hóa quá trình ghi sổ.

Bước 3. Phân bổ chi phí và tính khấu hao

Để ghi nhận chi phí vào đúng kỳ kế toán, doanh nghiệp cần:

Xử lý chi phí trả trước: Thực hiện phân bổ các chi phí đã chi ra nhưng mang lại lợi ích cho nhiều kỳ (ví dụ: thuê văn phòng, bảo hiểm, sửa chữa lớn).
Tính khấu hao: Xác định và ghi nhận khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) theo phương pháp thích hợp (đường thẳng, số dư giảm dần…) theo quy định hiện hành
Phân bổ chi tiết: Đảm bảo các chi phí liên quan đến sản xuất, bán hàng, và quản lý được phân bổ cụ thể đến từng mã sản phẩm, hợp đồng, hoặc bộ phận/phòng ban tương ứng.

Bước 4. Thực hiện các bút toán điều chỉnh và ước tính

Trước khi khóa sổ, kế toán cần rà soát và ghi nhận các khoản mục chưa được ghi sổ hoặc cần điều chỉnh, bao gồm:

Dự phòng: Lập các khoản dự phòng (phải thu khó đòi, giảm giá hàng tồn kho/chứng khoán kinh doanh…).
Chênh lệch tỷ giá: Ghi nhận bút toán đánh giá lại chênh lệch tỷ giá hối đoái cuối kỳ.
Trích trước chi phí: Thực hiện trích trước các chi phí đã phát sinh trong kỳ nhưng chưa có hóa đơn (ví dụ: Lương tháng 13, chi phí kiểm toán, tiền thuê nhà thường xuyên…).
Phân loại lại: Điều chỉnh phân loại công nợ, các khoản vay, đầu tư thành ngắn hạn/dài hạn theo thời điểm báo cáo.

Bước 5. Kiểm tra và đối chiếu số liệu tổng thể

Sau khi hoàn tất hạch toán và điều chỉnh, cần thực hiện bước kiểm tra chéo quan trọng:

Đối chiếu sổ sách: So sánh số liệu giữa sổ chi tiết và sổ cái (tổng hợp) của từng tài khoản.
Kiểm tra số dư: Rà soát số dư các tài khoản trọng yếu (tiền, công nợ, hàng tồn kho) và đối chiếu với các tài liệu liên quan (biên bản kiểm kê, báo cáo công nợ, sổ quỹ tiền mặt…). Mục tiêu là đảm bảo sự khớp đúng và nhất quán.

Bước 6. Thực hiện bút toán kết chuyển lãi/lỗ

Đây là bước chuyển các tài khoản doanh thu, chi phí (từ đầu 5 đến đầu 9) về tài khoản xác định kết quả kinh doanh để tính toán lợi nhuận:

Thứ tự: Cần kết chuyển lãi/lỗ của năm trước (nếu có) trước khi tiến hành kết chuyển lãi/lỗ của năm hiện tại.
Xác định Thuế TNDN (nếu có): Đối với doanh nghiệp phải nộp thuế TNDN, cần kết chuyển lần đầu để xác định lợi nhuận chịu thuế, ghi nhận chi phí và nghĩa vụ thuế, sau đó thực hiện kết chuyển lần cuối để xác định lợi nhuận sau thuế.
Nguyên tắc: Sau khi kết chuyển, các tài khoản xác định kết quả kinh doanh phải không còn số dư.

Bước 7. Hoàn thiện báo cáo tài chính và thuyết minh

Sau khi số liệu đã được chốt và kiểm tra chính xác, kế toán tiến hành lập BCTC:

Lập các biểu mẫu: Lập báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo Lưu chuyển Tiền tệ và bản thuyết minh BCTC.
Tuân thủ quy định: Toàn bộ báo cáo phải được lập theo đúng quy định của pháp luật,
Lưu ý: Nếu sử dụng phần mềm, các báo cáo sẽ được tự động tổng hợp. Nếu làm thủ công bằng Excel, cần phải lấy dữ liệu từ bảng cân đối số phát sinh để điền vào từng chỉ tiêu.

Xem thêm: Những sai sót thường gặp khi không rà soát tài khoản trước lập báo cáo tài chính

6. Cách đọc báo cáo tài chính

Cách đọc báo cáo tài chính đòi hỏi tiếp cận theo thứ tự logic từ tổng quan đến chi tiết để doanh nghiệp nắm vững tình hình tài sản và nguồn vốn, từ đó đánh giá hiệu quả hoạt động. Quy trình này giúp phát hiện sức khỏe tài chính doanh nghiệp qua các chỉ số then chốt như thanh khoản, sinh lời và dòng tiền, đồng thời đối chiếu giữa các báo cáo để tránh sai lệch.

	Cách đọc
Báo cáo tình hình tài chính	Liệt kê các khoản mục chính ở phần Tài sản (tiền mặt, phải thu, tồn kho, tài sản cố định) và Nguồn vốn (nợ ngắn/dài hạn, vốn chủ). Tính tỷ trọng và so sánh biến động đầu-cuối kỳ để đánh giá thanh khoản (Current Ratio = Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn). Ghi chú các khoản lớn hoặc tăng mạnh để kiểm tra rủi ro nợ nần hoặc khả năng chi trả.
Báo cáo kết quả kinh doanh	Liệt kê các khoản mục chính ở phần Tài sản (tiền mặt, phải thu, tồn kho, tài sản cố định) và Nguồn vốn (nợ ngắn/dài hạn, vốn chủ). Tính tỷ trọng và so sánh biến động đầu-cuối kỳ để đánh giá thanh khoản (Current Ratio = Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn). Ghi chú các khoản lớn hoặc tăng mạnh để kiểm tra rủi ro nợ nần hoặc khả năng chi trả.
Lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh	Theo dõi dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (nên dương và lớn hơn lợi nhuận), đầu tư, tài chính để xác nhận khả năng tạo tiền thực tế; kiểm tra thuyết minh giải thích các khoản lớn hoặc chính sách kế toán. So sánh dòng tiền hoạt động với lợi nhuận để phát hiện bất thường như “lợi nhuận ảo”.

7. Thời hạn và nơi nộp báo cáo tài chính

Thời hạn nộp báo cáo tài chính (BCTC) được quy định theo Thông tư 99/2025/TT-BTC và các văn bản liên quan, khác nhau tùy loại hình doanh nghiệp và kỳ báo cáo (quý/năm), tính từ ngày kết thúc kỳ kế toán. Doanh nghiệp nộp BCTC điện tử qua các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để đảm bảo minh bạch và tuân thủ pháp luật. Thời hạn nộp theo loại hình như sau:

Đối với doanh nghiệp nhà nước: BCTC quý chậm nhất 20 ngày (đơn vị trực thuộc) hoặc 45 ngày (công ty mẹ/tổng công ty); BCTC năm chậm nhất 30 ngày (đơn vị trực thuộc) hoặc 90 ngày (công ty mẹ/tổng công ty).
Đối với doanh nghiệp tư nhân/công ty hợp danh: BCTC năm chậm nhất 30 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
Đối với doanh nghiệp khác (TNHH, cổ phần, nhỏ và vừa): BCTC năm chậm nhất 90 ngày; đơn vị trực thuộc theo thời hạn cấp trên quy định.

Các doanh nghiệp có thể nộp báo cáo thông qua một trong hai cơ sở như sau:

Cơ quan Thuế (qua thuedientu.gdt.gov.vn), Cơ quan Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư (Đăng ký kinh doanh), cơ quan tài chính cấp trên (nếu có).
Đối với doanh nghiệp niêm yết: Thêm Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán.

Xem ngay: Cách hợp nhất báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

8. Những sai lầm thường gặp khi lập báo cáo tài chính

nhung-sai-lam-thuong-gap-khi-lap-bao-cao-tai-chinh

Báo cáo tài chính thường mắc nhiều sai lầm phổ biến do lỗi nhập liệu, hạch toán sai hoặc thiếu kiểm tra, dẫn đến số liệu lệch lạc và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Lỗi nhập liệu và công thức

Nhập sai số tiền, đơn vị (ví dụ: nghìn đồng thay vì VND) hoặc copy-paste không kiểm tra, gây chênh lệch toàn bộ báo cáo.
Công thức Excel sai, thiếu ngoặc hoặc tham chiếu nhầm, làm lệch doanh thu, lợi nhuận.

Sai sót hạch toán

Ghi nhận doanh thu/chi phí sai kỳ, không phân loại ngắn/dài hạn đúng (như gộp vay ngắn hạn vào dài hạn).
Không đối chiếu số dư tài khoản, tổng tài sản ≠ tổng nguồn vốn, hoặc bỏ sót dự phòng nợ xấu/hàng tồn kho.

Lỗi hình thức và kiểm tra

Thiếu chữ ký (giám đốc, kế toán trưởng), ngày lập sai, định dạng số liệu không thống nhất.
Không cập nhật chính sách thuế mới hoặc bỏ qua đối chiếu công nợ, dòng tiền với thực tế.

9. Các câu hỏi thường gặp

Dưới đây là những câu hỏi thường gặp liên quan đến báo cáo tài chính mà bạn có thể quan tâm:

Kiểm toán báo cáo tài chính là gì?

Kiểm toán báo cáo tài chính là quá trình kiểm tra độc lập do kiểm toán viên thực hiện để xác nhận tính trung thực, hợp lý của số liệu và thông tin trong báo cáo tài chính so với chuẩn mực kế toán áp dụng. Quy trình này giúp đảm bảo báo cáo phản ánh đúng tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp, tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA).

Báo cáo tài chính IFRS là gì?

Báo cáo tài chính IFRS là bộ báo cáo tài chính được lập theo Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (International Financial Reporting Standards – IFRS), do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành để đảm bảo tính minh bạch, nhất quán và so sánh được trên toàn cầu. Tại Việt Nam, IFRS đang được triển khai dần theo Đề án 89 của Bộ Tài chính từ năm 2022, bắt buộc áp dụng cho doanh nghiệp lớn và niêm yết từ giai đoạn 2025-2026.

Có bắt buộc phải lập báo cáo tài chính không?

Tất cả doanh nghiệp tại Việt Nam thuộc mọi loại hình và thành phần kinh tế đều bắt buộc phải lập báo cáo tài chính (BCTC) năm theo dạng đầy đủ, theo Luật Kế toán 2015. Nghĩa vụ này nhằm đảm bảo minh bạch tài chính và tuân thủ pháp luật, trừ một số trường hợp miễn trừ cụ thể.

Ai là người ký báo cáo tài chính?

Báo cáo tài chính tại Việt Nam phải có chữ ký của ba người chính theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật Kế toán 2015 và Thông tư 99/2025/TT-BTC bao gồm:

Người lập báo cáo: Thường là nhân viên kế toán thực hiện việc soạn thảo số liệu.
Kế toán trưởng (hoặc phụ trách kế toán): Xác nhận tính đúng đắn, đầy đủ và tuân thủ chuẩn mực kế toán.
Người đại diện theo pháp luật: Giám đốc, Tổng giám đốc hoặc người được ủy quyền, chịu trách nhiệm cao nhất trước pháp luật.

Người ký chịu trách nhiệm pháp lý về tính chính xác và trung thực của nội dung báo cáo. Người đại diện có thể ủy quyền ký nhưng phải có văn bản hợp lệ.

Nếu phát hiện sai sót sau khi nộp BCTC thì xử lý thế nào?

Khi phát hiện sai sót trên báo cáo tài chính (BCTC) đã nộp, doanh nghiệp phải rà soát, lập biên bản xác định lỗi, điều chỉnh số liệu trên BCTC và nộp lại qua cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế trước khi có quyết định thanh tra/kiểm tra. Doanh nghiệp có thể thực hiện bất cứ lúc nào trong 10 năm nhưng cần doanh nghiệp chủ động để tránh phạt nặng.

Có thể nói, báo cáo tài chính sẽ giúp cho doanh nghiệp đánh giá tốt hơn về tình hình kinh tế và ra những quyết định kinh doanh phù hợp. Việc lập và đọc hiểu đúng báo cáo không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và thu hút đầu tư.

Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu “Báo cáo tài chính là gì? Cách lập báo cáo tài chính“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.

Trải nghiệm ngay quy trình lập Báo cáo Tài chính nhanh chóng và chính xác với Công cụ hỗ trợ lập báo cáo tài chính doanh nghiệp EasyBooks – Đăng ký dùng thử hôm nay!

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.