Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Với sự thay đổi nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, việc quản lý và hạch toán nợ phải thu cần tuân thủ các quy định mới để đảm bảo chính xác và minh bạch. Bởi điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và sức khỏe tài chính. Xem chi tiết về các nguyên tắc kế toán này thông qua bài viết tại phần mềm kế toán Easybooks dưới đây, 

1. Nợ phải thu là gì?

Nợ phải thu là các khoản tiền mà doanh nghiệp có quyền thu hồi từ khách hàng, đối tác hoặc các bên liên quan, thường phát sinh từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ hoặc các giao dịch chưa thanh toán đầy đủ. Đây là một loại tài sản ngắn hạn trên bảng cân đối kế toán, được kỳ vọng chuyển thành tiền mặt trong vòng 12 tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh bình thường.

Nợ phải thu khác với nợ phải trả (là nghĩa vụ của doanh nghiệp), và thường được hạch toán trên các tài khoản 131, 136, 138 nếu kỳ hạn thu hồi ngắn. Doanh nghiệp cần quản lý chặt để tránh rủi ro mất khả năng thu hồi, ảnh hưởng dòng tiền.

2. Các loại nợ phải thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC (ban hành ngày 27/10/2025, hiệu lực từ 01/01/2026) nhấn mạnh phân loại nợ phải thu theo kỳ hạn ngắn hạn/dài hạn dựa trên bản chất kinh tế hơn hình thức pháp lý. Hiện các loại nợ phải thu được phân loại thành hai dạng như sau: 

• Nợ phải thu ngắn hạn: Bao gồm phải nợ phải thu từ khách hàng, nội bộ, khác (tài khoản 131, 136, 138). Dự kiến có thể thu hồi nhanh, thuộc vốn lưu động.
• Nợ phải thu dài hạn: Các khoản thu hồi trên 12 tháng như tạm ứng dài hạn, phải thu liên doanh (tài khoản 213, 223). Có thể tái phân loại nếu điều kiện thay đổi.​

Xem thêm: Tải miễn phí mẫu sổ tiền gửi không kỳ hạn theo Thông tư 99

3. Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Các nguyên tắc kế toán của khoản nợ phải thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC:

Theo dõi chi tiết nợ phải thu doanh nghiệp phải ghi chép rõ ràng từng khoản nợ phải thu theo:

• Thời hạn thu hồi (ngắn hạn hay dài hạn)
• Đối tượng nợ (khách hàng nào, đơn vị nào)
• Loại tiền (VND hay ngoại tệ)
• Và các thông tin khác phù hợp với hoạt động kinh doanh và nhu cầu quản lý nội bộ. → Mục đích: Dễ theo dõi, kiểm soát, tránh nhầm lẫn.

Phân loại nợ phải thu thành 3 nhóm chính

• Nợ phải thu của khách hàng (nhóm thương mại): Đây là các khoản nợ phát sinh từ việc bán hàng, cung cấp dịch vụ hoặc bán tài sản (như TSCĐ, bất động sản đầu tư, đầu tư tài chính…). Đối tượng là các bên độc lập (không phải công ty con, chi nhánh trực thuộc).
• Nợ phải thu nội bộ: Các khoản nợ giữa công ty mẹ và công ty con, hoặc giữa các chi nhánh, đơn vị trực thuộc với nhau.
• Nợ phải thu khác (không mang tính thương mại): Các khoản nợ không liên quan đến mua bán hàng hóa/dịch vụ, như:
  • Cổ tức, lợi nhuận được chia bằng tiền
  • Chi hộ cho bên thứ ba (đã ứng trước rồi thu lại)
  • Bên nhận ủy thác chi hộ cho bên giao ủy thác
  • Cho mượn tài sản không phải tiền (như máy móc, xe cộ)
  • Tiền phạt, bồi thường, tài sản thiếu chờ xử lý…

Kế toán nợ phải thu bằng ngoại tệ 

• Theo dõi riêng theo nguyên tệ (USD, EUR…): Không được quy đổi hết sang VND ngay từ đầu.
• Khi phát sinh giao dịch:
  • Tăng nợ phải thu (bên Nợ): Dùng tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh.
  • Giảm nợ phải thu (bên Có): Dùng tỷ giá thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ (tùy trường hợp).
  • Nếu trả trước tiền cho nhà cung cấp (bằng ngoại tệ) rồi mới nhận hàng: Khi nhận hàng, dùng tỷ giá thực tế tại ngày trả trước để tính giá trị hàng hóa.
• Cuối kỳ kế toán (thường là cuối tháng/quý/năm): Đánh giá lại toàn bộ nợ phải thu bằng ngoại tệ theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng mà doanh nghiệp hay giao dịch. → Chênh lệch tỷ giá sẽ được hạch toán vào Tài khoản 413

Trình bày trên Báo cáo tài chính

• Phân loại ngắn hạn (thu hồi trong vòng 12 tháng hoặc 1 chu kỳ kinh doanh) hay dài hạn (trên 12 tháng) tính từ ngày lập báo cáo.
• Một số khoản phải thu có thể nằm ở tài khoản khác, nhưng vẫn đưa vào chỉ tiêu phải thu trên báo cáo, ví dụ:
  • Ký quỹ, ký cược (TK 244)
  • Tạm ứng (TK 141)…
• Nếu có dấu hiệu khó thu hồi (khách hàng phá sản, chậm trả lâu, mất khả năng chi trả…): Phải trích lập dự phòng nợ khó đòi theo hướng dẫn tại Tài khoản 229 (Dự phòng tổn thất tài sản). → Giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng thực tế, tránh thổi phồng tài sản.

Xem ngay: Doanh thu, chi phí kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

4. Giải pháp quản lý và hạch toán nợ phải thu đúng quy định

Việc quản lý nợ phải thu hiệu quả giúp doanh nghiệp kiểm soát dòng tiền, giảm rủi ro khó đòi và tuân thủ Thông tư 99/2025/TT-BTC. Hạch toán đúng quy định đòi hỏi theo dõi chi tiết và định giá hợp lý.

• Theo dõi chi tiết theo kỳ hạn, đối tượng, nguyên tệ; sử dụng phần mềm kế toán để phân loại tự động (phải thu khách hàng TK131, nội bộ TK136, khác TK138).
• Đặt chính sách tín dụng rõ ràng: kiểm tra khách hàng trước bán chịu, hạn mức tín dụng, theo dõi tuổi nợ định kỳ.​
• Trích lập dự phòng khó đòi (TK229) khi có dấu hiệu không thu hồi; xử lý nợ xấu theo pháp luật.
• Ghi nhận theo giá gốc trừ dự phòng; ngoại tệ dùng tỷ giá thực tế, đánh giá lại cuối kỳ theo tỷ giá trung bình ngân hàng.
• Phân loại ngắn hạn (dưới 12 tháng/chu kỳ kinh doanh) hoặc dài hạn trên BCTC; tái phân loại nếu thay đổi.
• Không bù trừ trừ cùng đối tượng/vòng quay nhanh; thuyết minh tuổi nợ, dự phòng.​

Với Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014, kế toán nợ phải thu trở nên linh hoạt và tập trung vào bản chất kinh tế hơn. Doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời để tránh sai sót từ năm tài chính 2026.

Đăng ký giải pháp kế toán hiệu quả cho doanh nghiệp EasyBooks hỗ trợ doanh nghiệp hạch toán và quản lý các khoản nợ phải thu đúng nguyên tắc theo Thông tư 99/2025/TT-BTC,.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Chọn sản phẩm quan tâm * Phần mềm kế toán doanh nghiệp Phần mềm kế toán dịch vụ Phần mềm kế toán hộ kinh doanh Phần mềm kế toán hành chính sự nghiệp Khác

ĐĂNG KÝ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu “Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

• EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
• Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
• Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
• EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
• Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.

Liên hệ để được tư vấn về phần mềm kế toán

Hotline mua hàng: 0869 425 631

Zalo mua hàng: Zalo Easybooks

Facebook: Facebook phần mềm kế toán EasyBooks

Group trao đổi: Cộng đồng hỗ trợ Phần mềm kế toán EasyBooks – SOFTDREAMS

Trụ sở chính: Tầng 3, tòa nhà CT5AB, Khu đô thị Văn Khê, Phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội, Việt Nam

Chi nhánh: Số H.54 đường Huỳnh Tấn Chùa, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh

Chia sẻ bài viết: