Kiểm toán tuân thủ là gì?
26 Tháng 2, 2026 Kiểm toán tuân thủ là loại hình kiểm toán đánh giá về mức độ tuân thủ pháp luật, quy định, các nội quy và chính sách của đơn vị. Doanh nghiệp và các cơ quan có thể phát hiện được các sai sót và đảm bảo tính hợp pháp trong các hoạt động. Phần mềm kế toán Easybooks dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về loại hình kiểm toán này ngay trong bài viết bên dưới.
Mục lục
1. Kiểm toán tuân thủ là gì?
Kiểm toán tuân thủ là một loại hình kiểm toán chuyên biệt nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, quy định, nội quy và chính sách của đơn vị được kiểm toán. Loại hình kiểm toán này được thực hiện bằng cách kiểm tra các hoạt động, giao dịch và thông tin quan trọng, sử dụng các luật pháp, văn bản hướng dẫn làm tiêu chí đánh giá.
Nếu quy định chưa đầy đủ, kiểm toán có thể dựa vào nguyên tắc quản trị tài chính lành mạnh. Việc thực hiện kiểm toán giúp phát hiện sai sót tuân thủ, đề xuất cải thiện và đảm bảo tính hợp pháp trong hoạt động doanh nghiệp hoặc tổ chức nhà nước.
2. Mục tiêu của kiểm toán tuân thủ
Mục tiêu cốt lõi của kiểm toán tuân thủ là xác định các sai sót hoặc trường hợp không tuân thủ pháp luật trong báo cáo, hoạt động và giao dịch của đơn vị. Từ đó, kiểm toán viên đưa ra ý kiến chuyên môn, kiến nghị biện pháp khắc phục cụ thể để cải thiện.
Ngoài ra, kiểm toán tuân thủ còn đánh giá tính trung thực của báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán áp dụng. Khi kết hợp với kiểm toán hoạt động, phạm vi mở rộng sang đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong việc thực hiện các chương trình, dự án.
Đặc biệt trong lĩnh vực công, kiểm toán tuân thủ nhấn mạnh việc đảm bảo quản trị tài chính lành mạnh. Điều này được thông qua việc thu thập tài liệu đầy đủ và kiểm tra toàn diện các quy định liên quan.
Tìm hiểu ngay: Chuẩn Mực Kiểm Toán
3. Đối tượng của kiểm toán tuân thủ
Hiện nay, kiểm toán tuân thủ được áp dụng cho hai nhóm đối tượng chính:
- Kiểm toán nhà nước: Hướng đến cơ quan nhà nước, tổ chức quản lý và tài sản công, nhằm đảm bảo tuân thủ quy định về tài chính công.
- Kiểm toán độc lập: Áp dụng cho doanh nghiệp và tổ chức khác, không liên quan tài sản công, đánh giá tuân thủ pháp luật thuế, kế toán, đấu thầu, quản lý kho tài sản.
4. Nguyên tắc của kiểm toán tuân thủ
Các nguyên tắc kiểm toán tuân thủ được quy định chi tiết tại Chuẩn mực kiểm toán nhà nước số 400 (ban hành kèm theo Thông tư 04/2026/TT-KTNN của Tổng Kiểm toán Nhà nước, có hiệu lực từ năm 2026). Chuẩn mực này dựa trên Luật Kiểm toán nhà nước, CMKTNN 100 và ISSAI 400 của INTOSAI (Tổ chức Quốc tế các Cơ quan Kiểm toán Tối cao).
[…] Chuẩn mực này được xây dựng và phát triển dựa trên cơ sở Luật Kiểm toán nhà nước, CMKTNN 100 (Các nguyên tắc cơ bản trong hoạt động kiểm toán của Kiểm toán nhà nước) và ISSAI 400 (Các nguyên tắc kiểm toán tuân thủ) của INTOSAI.
Mục đích và phạm vi áp dụng
- Chuẩn mực này quy định các nguyên tắc cơ bản của kiểm toán tuân thủ và được áp dụng cho tất cả các cuộc kiểm toán tuân thủ do Kiểm toán nhà nước thực hiện theo quy định của Luật Kiểm toán nhà nước.
- Các nguyên tắc trong Chuẩn mực này được sử dụng làm cơ sở để xây dựng và thực hiện chuẩn mực kiểm toán tuân thủ một cách nhất quán.
- Trường hợp cuộc kiểm toán tuân thủ có kết hợp với kiểm toán tài chính, kiểm toán hoạt động, kiểm toán viên nhà nước phải tuân thủ cả các chuẩn mực kiểm toán tuân thủ, chuẩn mực kiểm toán tài chính và chuẩn mực kiểm toán hoạt động. Trường hợp có sự khác biệt giữa các chuẩn mực của các loại hình kiểm toán, kiểm toán viên nhà nước phải ưu tiên áp dụng nhóm chuẩn mực cho phù hợp với loại hình kiểm toán được áp dụng, nội dung chủ yếu của cuộc kiểm toán.
- Kiểm toán viên nhà nước phải tuân thủ các quy định và hướng dẫn của Chuẩn mực này trong quá trình thực hiện kiểm toán. Đơn vị được kiểm toán, các bên có liên quan và các bên sử dụng kết quả kiểm toán phải có những hiểu biết cần thiết về các quy định và hướng dẫn của Chuẩn mực này để phối hợp công việc với kiểm toán viên nhà nước và giải quyết các mối quan hệ trong quá trình kiểm toán.
Các quy định chung về kiểm toán tuân thủ
Đặc điểm của kiểm toán tuân thủ
- Kiểm toán tuân thủ là việc kiểm toán để đánh giá và xác nhận tính tuân thủ pháp luật, nội quy, quy chế mà đơn vị được kiểm toán phải thực hiện. Kiểm toán tuân thủ được thực hiện bằng việc đánh giá sự tuân thủ các hoạt động, các giao dịch và thông tin, xét trên các khía cạnh trọng yếu theo các quy định áp dụng đối với đơn vị được kiểm toán. Các quy định đó được xác định là tiêu chí kiểm toán như: Các luật, các văn bản hướng dẫn luật, các quy định, quy chế, chế độ, chính sách mà đơn vị được kiểm toán phải thực hiện. Khi các luật và quy định không đầy đủ hoặc chưa có văn bản hướng dẫn, kiểm toán tuân thủ có thể kiểm tra sự tuân thủ theo các nguyên tắc chung về quản trị hoạt động hoặc các thông lệ, ứng xử tốt được chấp nhận.[…]
Tìm hiểu thêm: Các phương pháp kiểm toán phổ biến
5. Quy trình kiểm toán tuân thủ
Quy trình kiểm toán tuân thủ thường bao gồm các bước cơ bản nhằm đảm bảo đánh giá toàn diện mức độ tuân thủ pháp luật, quy định và chính sách của đơn vị được kiểm toán.
- Bước 1: Xác định phạm vi kiểm toán, tiêu chí đánh giá (luật pháp, quy chế), rủi ro trọng yếu và chiến lược thực hiện.
- Bước 2: Kiểm tra tài liệu, giao dịch, hoạt động trọng yếu; phỏng vấn nhân sự và quan sát quy trình để xác minh tuân thủ.
- Bước 3: Phân tích bằng chứng, xác định sai sót hoặc không tuân thủ, đánh giá tính kinh tế – hiệu quả nếu kết hợp kiểm toán hoạt động.
- Bước 4: Đưa ý kiến kiểm toán, kiến nghị khắc phục và gửi cho lãnh đạo đơn vị hoặc cơ quan liên quan.
Kiểm toán tuân thủ không chỉ giúp phát hiện vấn đề mà còn hỗ trợ đơn vị cải thiện hệ thống quản lý nội bộ, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín. Trong bối cảnh Việt Nam đang hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước theo hướng quốc tế, việc áp dụng kiểm toán tuân thủ ngày càng trở nên thiết yếu đối với cả khu vực công và tư nhân.
Đăng ký dùng thử phần mềm kế toán doanh nghiệp EasyBooks ngay hôm nay để quản lý sổ sách, hóa đơn và các nghĩa vụ thuế nhanh chóng, chính xác; đồng thời tối ưu dữ liệu kế toán, sẵn sàng cho quá trình kiểm toán và đối chiếu theo quy định.
Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu “kiểm toán tuân thủ là gi?“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.
———————————
EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN
- EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
- Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
- Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
- EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
- Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.
Liên hệ để được tư vấn về phần mềm kế toán
Hotline mua hàng: 0869 425 631
Zalo mua hàng: Zalo Easybooks
Facebook: Facebook phần mềm kế toán EasyBooks
Group trao đổi: Cộng đồng hỗ trợ Phần mềm kế toán EasyBooks – SOFTDREAMS
Trụ sở chính: Tầng 3, tòa nhà CT5AB, Khu đô thị Văn Khê, Phường Hà Đông, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Chi nhánh: Số H.54 đường Huỳnh Tấn Chùa, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh
17 Tháng 3, 2026 
