5 Bước phân tích báo cáo tài chính giúp doanh nghiệp ra quyết định đúng

Để có thể đánh giá báo cáo tài chính một cách chuẩn xác, doanh nghiệp nên thực hiện đầy đủ các thao tác phân tích. Bắt đầu từ việc xem xét tổng quan BCTC, phân tích bảng cân đối kế toán, phân tích lưu chuyển kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ để có thể tổng hợp đúng kết quả nhằm đề xuất hành động phù hợp. phần mềm kế toán EasyBooks sẽ giúp bạn hiểu chi tiết về cách phân tích ngay trong bài viết bên dưới. 

1. Phân tích báo cáo tài chính là gì?

Phân tích báo cáo tài chính là quá trình đánh giá và diễn giải các thông tin từ báo cáo tài chính của doanh nghiệp để hiểu rõ tình hình tài chính, hiệu quả hoạt động và tiềm năng phát triển. Quá trình này giúp nhà đầu tư, quản lý và các bên liên quan đưa ra quyết định kinh doanh phù hợp dựa trên dữ liệu thực tế.​

2. Vì sao doanh nghiệp cần phân tích báo cáo tài chính?

Doanh nghiệp cần phân tích báo cáo tài chính để đánh giá chính xác sức khỏe tài chính, hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời. Những điều này sẽ hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra những quyết định chiến lược tạm thời. 

• Đánh giá khả năng tài chính: Xác định khả năng thanh toán, cơ cấu vốn hợp lý và mức độ an toàn tài chính, giúp kiểm soát dòng tiền hiệu quả và tránh nguy cơ mất thanh khoản hoặc phá sản.
• Hỗ trợ quyết định kinh doanh: Cung cấp dữ liệu để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, huy động vốn, đấu thầu dự án hoặc phân phối lợi nhuận phù hợp với thực tế.
• Kiểm soát và phát triển bền vững: Phát hiện điểm mạnh – điểm yếu của từng bộ phận, nâng cao uy tín trên thị trường và hoàn thiện cơ chế quản trị doanh nghiệp dài hạn.

Xem thêm: Checklist 21 Lỗi Báo Cáo Tài Chính Kế Toán Phổ Biến Nhất 2026

3. Mục tiêu của việc phân tích BCTC

Mục tiêu của việc phân tích báo cáo tài chính (BCTC) là cung cấp thông tin chính xác về sức khỏe tài chính, hiệu quả hoạt động và triển vọng phát triển của doanh nghiệp, hỗ trợ các bên liên quan đưa ra quyết định tối ưu.​

• Đánh giá tình hình tài chính: Xác định khả năng thanh toán nợ ngắn hạn/dài hạn, cơ cấu vốn và mức độ rủi ro tài chính thông qua các chỉ số cụ thể. Điều này cho phép doanh nghiệp kiểm soát dòng tiền và tránh các vấn đề thanh khoản kịp thời.​
• Đo lường hiệu quả kinh doanh: Quá trình phân tích đánh giá khả năng sinh lời, hiệu quả sử dụng tài sản và chi phí hoạt động qua các tỷ suất như ROE, ROA. Nhờ đó mà doanh nghiệp được hỗ trợ điều chỉnh chiến lược sản xuất, marketing để nâng cao lợi nhuận.​
• Dự báo và ra quyết định: Dự đoán nhu cầu vốn, đánh giá triển vọng tăng trưởng, đảm bảo tuân thủ quy định pháp lý và lập kế hoạch đầu tư, huy động vốn hiệu quả. 

4. Chuẩn bị trước khi phân tích báo cáo tài chính

Trước khi phân tích báo cáo tài chính (BCTC), doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ thông tin và công cụ để đảm bảo quá trình diễn ra chính xác, hiệu quả.​

• Bước 1: Lấy ít nhất 2–3 kỳ báo cáo gần nhất bao gồm: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh BCTC. Kiểm tra ý kiến kiểm toán viên để đảm bảo tính minh bạch.
• Bước 2: Nghiên cứu thông tin về ngành nghề, thị trường hoạt động, chiến lược kinh doanh và các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến doanh nghiệp. Điều này giúp doanh nghiệp đánh giá số liệu trong ngữ cảnh thực tế, tránh hiểu lầm sai lệch.​
• Bước 3: Sử dụng phần mềm Excel hoặc công cụ chuyên dụng để tính toán chỉ số tài chính (như tỷ số thanh toán, ROE, ROA). Lập danh sách các chỉ tiêu chính cần phân tích và chuẩn bị dữ liệu so sánh với trung bình ngành.​

Xem ngay: Tự động lập báo cáo tài chính trên phần mềm kế toán EasyBooks

5. 5 bước phân tích báo cáo tài chính giúp doanh nghiệp ra quyết định đúng

Phân tích báo cáo tài chính (BCTC) theo 5 bước cơ bản giúp doanh nghiệp đánh giá toàn diện tình hình tài chính, từ đó đưa ra quyết định đầu tư, quản lý vốn và chiến lược kinh doanh chính xác.

• Bước 1: Kiểm tra ý kiến kiểm toán viên và phạm vi thời gian của báo cáo để đảm bảo tính minh bạch và đáng tin cậy. Đọc nhanh các chỉ tiêu tổng hợp trên bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh và lưu chuyển tiền tệ của ít nhất 3 kỳ gần nhất.​
• Bước 2: Đánh giá cơ cấu tài sản (ngắn hạn, dài hạn), nguồn vốn (nợ, vốn chủ) và tính thanh khoản qua tỷ số như tỷ lệ vốn lưu động. Phát hiện vấn đề như tồn kho ứ đọng hoặc nợ xấu cao để điều chỉnh kịp thời.​
• Bước 3: Tính toán biên lợi nhuận gộp, lợi nhuận ròng, ROS, ROA và so sánh xu hướng qua các kỳ. Xác định nguyên nhân biến động doanh thu, chi phí để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.​
• Bước 4: Đánh giá dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư, tài trợ và tỷ lệ dòng tiền tự do (FCF). Điều này giúp nhận diện khoảng cách giữa lợi nhuận kế toán và tiền mặt thực tế, hỗ trợ dự báo nhu cầu vốn.​
• Bước 5: Đọc thuyết minh BCTC để giải thích các khoản mục bất thường, so sánh với trung bình ngành rồi đề xuất hành động cụ thể như cắt giảm chi phí hoặc huy động vốn.​

6. Những sai lầm thường gặp khi phân tích báo cáo tài chính

Doanh nghiệp thường mắc một số sai lầm phổ biến khi phân tích báo cáo tài chính (BCTC), dẫn đến đánh giá sai lệch và quyết định kém hiệu quả.​

• Sai mục tiêu phân tích: Nhiều người tập trung quá mức vào việc tìm dấu hiệu gian lận thay vì đánh giá tổng thể tình hình tài chính, bỏ qua các thông tin quan trọng khác về hiệu quả hoạt động.​
• Bỏ qua bối cảnh ngành: Việc không xem xét yếu tố kinh tế vĩ mô, xu hướng ngành hoặc mô hình kinh doanh cụ thể có thể dẫn đến kết luận sai lệch cho doanh nghiệp.​
• Quá phụ thuộc số liệu: Chỉ nhìn vào tỷ lệ tài chính (như ROE, ROA) mà thiếu ngữ cảnh, ví dụ bỏ qua nguyên nhân tăng trưởng lợi nhuận ngắn hạn thay vì bền vững.​
• Bỏ qua triển vọng tương lai: Tập trung dữ liệu lịch sử mà không dự báo kế hoạch mở rộng hoặc thay đổi chiến lược, gây thiếu sót trong đánh giá dài hạn.​
• Không đánh giá rủi ro: Bỏ qua các yếu tố rủi ro như tỷ lệ nợ cao hoặc biến động dòng tiền, dẫn đến quyết định đầu tư nguy hiểm.​

Phân tích báo cáo tài chính không chỉ là kỹ năng kế toán mà còn là công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh đầy biến động. Thực hiện đúng quy trình và tránh các sai lầm phổ biến sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Đăng ký dùng thử phần mềm kế toán doanh nghiệp EasyBooks ngay hôm nay để tự động lập đầy đủ báo cáo tài chính và thuyết minh báo cáo tài chính, giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định và tránh rủi ro bị xử phạt.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN VÀ DÙNG THỬ MIỄN PHÍ

Chọn sản phẩm quan tâm * Phần mềm kế toán doanh nghiệp Phần mềm kế toán dịch vụ Phần mềm kế toán hộ kinh doanh Phần mềm kế toán hành chính sự nghiệp Khác

ĐĂNG KÝ

Gửi thông tin thành công, Easybooks sẽ liên hệ sớm nhất đến với quý khách hàng!

Trên đây, EasyBooks đã giúp bạn tìm hiểu “5 bước phân tích báo cáo tài chính“. Hy vọng thông tin này hữu ích tới quý bạn đọc, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển bền vững.

———————————

EASYBOOKS – TỰ ĐỘNG HOÁ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN

• EasyBooks đáp ứng đầy đủ nghiệp vụ quản trị tài chính kế toán cho mọi doanh nghiệp theo thông tư 99/2025/TT-BTC,133/2016/TT-BTC và 152/2025/TT-BTC
• Đưa ra cảnh báo cho kế toán khi hạch toán không hợp lệ, tồn quỹ âm – kho âm và không tuân thủ các nguyên tắc kế toán.
• Tất cả tính năng và hệ thống báo cáo của phần mềm được xây dựng dựa trên quy chuẩn chung của Bộ Tài chính.
• EasyBooks nâng cấp ứng dụng MIỄN PHÍ khi có thay đổi về chính sách kế toán, thuế, nghị định, thông tư.
• Đánh giá hiệu quả kinh doanh chi tiết và tối giản thao tác, giảm thời gian nhập liệu chứng từ cho kế toán.

Liên hệ để được tư vấn về phần mềm kế toán

Hotline mua hàng: 0869 425 631

Zalo mua hàng: Zalo Easybooks

Facebook: Facebook phần mềm kế toán EasyBooks

Group trao đổi: Cộng đồng hỗ trợ Phần mềm kế toán EasyBooks – SOFTDREAMS

Trụ sở chính: Tầng 3, Tòa nhà ATS, Số 8 đường Phạm Hùng, Phường Yên Hòa, TP Hà Nội

Chi nhánh: Số H.54 đường Huỳnh Tấn Chùa, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh

Chia sẻ bài viết: